Dị Năng Trọng Sinh: Thiếu Nữ Bói Toán Thiên Tài - Website đọc truyện online miễn phí mãi mãi - tamlinh247 **** “Tẩu tử, mặt khác, chúng ta không cần nhiều lời, ta mẹ bị như vậy nhiều khổ, nhìn thấy ta cái này nữ nhi lớn như vậy, nhất định sẽ giảm bớt một chút bóng ma tâm lý. Ngươi mau mang ta qua đi nhìn xem nàng đi, ta đều nóng vội đã chết.” Long truy nguyệt đẩy nàng nói. “Truy nguyệt, còn Dị Năng Trọng Sinh: Thiếu Nữ Bói Toán Thiên Tài - (Chương 99) - Tác giả Ngải Hề Hề Cập nhật mới nhất, full prc pdf ebook, hỗ trợ xem trên thiết bị di động hoặc xem trực tuyến tại Wattpad.VN. Trong biểu đồ ngày sinh có 1,5,9. MŨI TÊN 1-5-9 MŨI TÊN CHỈ SỰ QUYẾT TÂM Nếu ai có được Mũi tên Quyết tâm này trong biểu đồ ngày sinh, dễ thấy họ rất kiên trì thực hiện Bất kỳ điều gì họ muốn làm, vượt qua mọi trở ngại, làm cho đến khi nào được thì thôi. Thật Đà Nẵng, tại Q.Liên Chiểu, 1 thiếu nữ 16 tuổi tử vong do đuối nước trong trận mưa, lũ lụt lịch sử. Sáng nay (15.10), Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và Phòng thủ dân sự TP. Đà Nẵng có báo cáo ban đầu về những thiệt hại do mưa lũ lịch sử. 2Bhv. Nguồn chủ đề Tuyến giáp, nằm ở vùng cổ trước, ngay dưới sụn nhẫn, gồm 2 thùy được nối bởi một eo tuyến giáp. Các tế bào nang trong tuyến sinh ra 2 hormone tuyến giáp chính Tetraiodothyronine thyroxine, T4Triiodothyronine T3Những hormone này hoạt động trên tế bào trong hầu hết mọi mô của cơ thể bằng cách kết hợp với thụ thể trong nhân tế bào và thay đổi biểu hiện của một loạt các sản phẩm gen. Hormone tuyến giáp cần thiết cho sự phát triển của mô não và mô sinh trưởng ở bào thai và trẻ sơ sinh, và ở người với mọi lứa tuổi điều chỉnh sự trao đổi chất đạm, carbohydrate và chất là dạng hoạt động mạnh nhất trong liên kết với thụ thể trong nhân tế bào; T4 chỉ có hoạt động nội tiết tối thiểu. Tuy nhiên, T4 có thời gian bán hủy dài hơn và có thể được chuyển đổi sang T3 trong hầu hết các mô và do đó đóng vai trò như là một kho dự trữ và tiền hormone cho T3. Một dạng hormone tuyến giáp thứ 3, T3 tạo ngược rT3, không có hoạt động trao đổi chất; nồng độ rT3 tăng trong các bệnh nhất định. Tổng hợp hormone tuyến giáp cần iốt xem hình Tổng hợp các hormone tuyến giáp Tổng hợp các hormone tuyến giáp. . Iốt được ăn vào qua thực phẩm và nước chứa iodide, được tập trung chủ yếu vào tuyến giáp và chuyển hóa thành iốt hữu cơ trong các tế bào nang bằng peroxidase tuyến giáp. Các tế bào nang bao quanh một không gian nang chứa đầy keo, bao gồm thyroglobulin, một glycoprotein chứa tyrosine trong ma trận của nó. Tyrosine khi tiếp xúc với màng tế bào nang được iốt hóa ở vị trí 1 monoiodotyrosine hoặc 2 diiodotyrosine và sau đó kết hợp với nhau để tạo ra 2 dạng hormone tuyến giáp. Diiodotyrosine + diiodotyrosine → T4 Diiodotyrosine + monoiodotyrosine → T3 Tổng hợp các hormone tuyến giáp. T3 và T4 vẫn được kết hợp với thyroglobulin trong nang cho đến khi các tế bào nang lấy thyroglobulin làm giọt keo. Khi vào trong các tế bào nang giáp, T3 và T4 được tách ra từ thyroglobulin. T3 và T4 tự do sau đó được giải phóng vào máu, nơi chúng được liên kết với các protein huyết thanh để vận chuyển. Protein vận chuyển chính là globulin gắn với thyroxine TBG, có ái lực cao nhưng khả năng thấp đối với T3 và T4. TBG thường gắn khoảng 75% các hormone tuyến giáp được mang bởi protein. Các protein liên kết khác là Thyroxin gắn prealbumin transthyretin, có ái lực cao nhưng có dung tích thấp với T4Albumin, có ái lực thấp nhưng dung lượng cao đối với T3 và T4Khoảng 0,3% tổng T3 huyết thanh và 0,03% tổng T4 huyết thanh là tự do và cân bằng với các hormone được mang. Chỉ T3 tự do và T4 tự do là sẵn sàng để hoạt động ở các mô ngoại cả các phản ứng cần thiết cho sự hình thành và giải phóng T3 và T4 được kiểm soát bởi hormone kích thích tuyến giáp TSH, do các tế bào hướng giáp tuyến yên tiết ra. Sự tiết TSH được kiểm soát bởi cơ chế điều hòa ngược âm tính trong tuyến yên Lượng T4 và T3 tự do tăng làm ức chế quá trình tổng hợp và tiết TSH, trong khi lượng giảm thì làm tăng tiết TSH. Tiết TSH cũng bị ảnh hưởng bởi thyrotropin hormone kích thích tuyến giáp TRH, được tổng hợp ở vùng dưới đồi. Cơ chế chính xác điều chỉnh tổng hợp và giải phóng TRH không rõ ràng, mặc dù điều hòa ngược âm tính từ các hormone tuyến giáp ức chế tổng hợp hết T3 lưu hành được sản xuất ra bên ngoài tuyến giáp bằng cách khử 1 iod từ T4. Chỉ một phần năm T3 lưu hành được tiết ra trực tiếp bởi tuyến giáp. T4 huyết thanh toàn phần là định lượng cả hormone tự do và hormone được mang bởi protein. Sự thay đổi về nồng độ các protein huyết tương gắn hormone tuyến giáp tạo ra những thay đổi tương ứng trong nồng độ T4 toàn phần, mặc dù nồng độ T4 tự do hoạt động sinh lí không thay đổi. Vì vậy, bệnh nhân có thể bình thường về mặt sinh lý nhưng có nồng độ T4 toàn phân bất thường. T4 tự do trong huyết thanh có thể được đo trực tiếp, tránh được những sai lầm trong việc diễn giải nồng độ T4 toàn số T4 tự do là một giá trị được tính toán hiệu chỉnh theo nồng độ T4 toàn phần do ảnh hưởng của việc thay đổi nồng độ các protein huyết thanh gắn hormone tuyến giáp và do đó ước tính nồng độ T4 tự do khi đã đo nồng độ T4 toàn phần. Tỷ lệ gắn hormone tuyến giáp hoặc sự hấp thu T4 nhựa được sử dụng để ước tính protein mang. Chỉ số T4 tự do có sẵn và so sánh tốt với phép đo định lượng trực tiếp T4 tự do. T3 huyết thanh toàn phần và T3 tự do đều có thể đo được. Do T3 gắn chặt chẽ với TBG mặc dù ít hơn 10 lần so với T4, nồng độ T3 huyết thanh toàn phần bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi nồng độ TBG trong huyết thanh và do các thuốc ảnh hưởng đến sự gắn kết với TBG. Nồng độ T3 tự do trong huyết thanh cũng được đo bằng các phương pháp trực tiếp và gián tiếp chỉ số T3 tự do như đã được mô tả đối với nồng độ T4 và là chỉ số chính đánh giá ngộ độc giáp. Tuyến giáp là nguồn dự trữ thyroglobulin duy nhất, có thể phát hiện được dễ dàng trong huyết thanh của người khỏe mạnh và thường tăng ở những bệnh nhân có bướu giáp nhiễm độc hoặc không nhiễm độc. Việc sử dung nguyên tắc định lượng thyroglobulin huyết thanh là đánh giá bệnh nhân sau khi phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ hoặc gần toàn bộ có hoặc không sử dụng điều trị bằng iốt-131 cho các ung thư tuyến giáp khác nhau. Các giá trị thyroglobulin huyết thanh bình thường hoặc tăng cao cho thấy sự hiện diện của mô tuyến giáp bình thường hoặc mô giáp ung thư ở bệnh nhân dùng liều ức chế TSH levothyroxine hoặc sau ngừng sử dụng levothyroxine. Tuy nhiên, các kháng thể với thyroglobulin làm nhiễu sự đo lường thyroglobulin. Việc tầm soát định kỳ cho người lớn không có triệu chứng, kể cả phụ nữ mang thai không có các yếu tố nguy cơ đã biết đối với bệnh tuyến giáp không được khuyến cáo do không có đủ bằng chứng về lợi ích. Đối với những bệnh nhân có các yếu tố nguy cơ, TSH huyết thanh nên được đo và là xét nghiệm tốt nhất để tầm soát cả cường giáp và suy giáp. Có thể đo lường sự hấp thụ iốt phóng xạ. Một lượng vi lượng iốt phóng xạ được cho uống hoặc qua đường tĩnh mạch; một máy quét sau đó phát hiện lượng iốt phóng xạ mà tuyến giáp hấp thụ. Đồng vị phóng xạ hay dùng hơn là iốt-123, do chất này cho bệnh nhân phơi nhiễm với liều phóng xạ tối thiểu ít hơn nhiều so với iốt-131. Sự hấp thu iốt-123 tại tuyến giáp rất đa dạng khi hấp thụ iốt và thấp ở bệnh nhân đã phơi nhiễm với quá nhiều iốt. Chẩn đoán hình ảnh sử dụng một máy chụp hình nhấp nháy sau khi uống đồng vị phóng xạ iốt phóng xạ hoặc technetium 99m pertechnetate để biểu hiện sự hấp thu Iod phóng xạ. Các vùng tăng tập trung nóng hoặc giảm lạnh giúp phân biệt các vùng có thể là ung thư ung thư tuyến giáp gặp ở < 1% các nhân nóng so với 10 đến 20% các nhân lạnh. Bản quyền © 2023 Merck & Co., Inc., Rahway, NJ, USA và các chi nhánh của công ty. Bảo lưu mọi quyền. Anh sang lon_Christmas 2011 Ay, Tin vui cho nguoi LAD Ai co ve – Tran Khanh Tuong Bai ca an nan LAD Bai ca chien thang Bai ca dang Chua Khanh Tuong Tran Bai ca dang Chua Khanh Tuong Bai ca mang co Bai ca mung doi lua LAD Bai ca ngoi khen LAD Bai ca ngoi khen 2 LAD Bai cau nguyen chung Dong lua chin vang Bai hat truyen giao Ban huu cua Chua – Friend of God Ban Mim Cuoi Di VP F Be-lem xua anh sang diu em Lyrics by David Dong Ben Chua Nhan Hien VP Ben Chua_David Dong Binh an cho loai nguoi Boi con Troi da den – Dm David Dong Boi con Troi da den Bm daviddong Boi con Troi da den Luca Bong trai Thanh Linh Dong lua chin vang Buoc di trong khai tuong LAD Buoc Gan Chua Hon VPAb Ca Hat Mim Cuo i Va Cau Nguyen VPBb Ca khuc mua xuan Trung Duong Ca khuc muon doi – David Dong A Ca khuc muon doi G Ca vang len p all Ca vang len p2 Ca vang len Cam nhan LAD Cam on Chua Bm David Dong 2016 Cam on Chua Jesus – Techno Tinh Chua David Dong Cam on em da den_Samuel Pan Cam on Gie-xu – Thanhks be to God Cam on va biet on David Dong Cam ta Chua David Dong PDF Cam ta Chua Jesus David Dong Cam ta Chua_daviddong_scan Cầu nguyện cho Gie-ru-sa-lem G David Dong 2018 Cau nguyen cho Gie-ru-sa-lem Bb David Dong Cau xin an vui cho Viet Nam 2015 Cau Xin Emmanuel_Vinh Phuc Cha oi_Quoc Thi Cha yeu dau – Father o father Cha yeu thuong – 1998 David Dong Cha yeu thuong – 1999 David Dong Cham long con Chua oi Nguyen Dinh Thon Chao Chua Thanh Linh_Ngo Tan Si Chao xuan 2015 David Dong Chi co Jesus Lyrics by David Dong Chi mong duoc o gan Chua – I just wanna be where You are Chiec Bong Sau Mang Co Bethani Linh An Chiec cau qua dong bao to – Bridge over troubled water Chiec cau qua giong bao to Chien Lac Tro Ve Chinh Jesus la Vua – Nhac Han Quoc Chua cua Mua Giang Sinh – 2020 Cho den mai mai – until-the-end Cho Den Mai Mai until the end NCC – Shared Con cua Mari la Chua toi Con chi muon noi yeu Ngai Dong lua chin vang Co Chua nhu xuan bat tan Co Chua nhu xuan bat tan hat be Con Duoc Dung Nen De Ca Ngoi Ngai Con duong su song Con neu dan goi bang danh Ta II su ky 7-14 Con nguyen khan xin – Cast thy burden Con se hat ve tinh yeu Chua_I could sing of Your love Con hang ao uoc Vuon Nang Tuoi Con hang uoc mong – Joy of my desire Co gi kho David Dong Con kinh ghi on Ngai – Que huong Gm Cống Hiến Cho Chúa MS Dong 2019 Cuu Chua toi Vuon Nang Tuoi Cuu roi muon dan_daviddong Cuu roi muon dan Lyrics by David Dong Dam cuoi chim hong Dang ban them suc dong lua chin vang – album Dang ban them suc Dong lua chin vang Dang Cha Loi ta on David Dong 2017 Dang chan dat David Dong 2 Dang chan dat David Dong Dang chan hien lanh Vuon Nang Tuoi Dang Chan Nhan Lanh Dang dat chan anh binh yen LAD Dang loi ta on Chua LAD Dang sang tao_Hagim Dang thanh khiet Jesus Ngai la ta ca Dat nuoc nay can Chua_Joe Tram Day len va toa sang Fm Levi Ly Day len va toa sang Fm Day mua Xuan Who Am I Day tinh yeu LAD De nhat trong muon nguoi David Dong 2007 De nhat trong muon nguoi Dem dong Chua den Chau An Phuoc Dem huyen dieu_scan Dem Ky Dieu Vu Duc Nghiem Dem lang yen David Dong Dem yeu thuong LAD Den nha cua Chua Den voi Cha gio nay LAD den voi Giexu LAD Dieu ky dieu nhat_Hong Yen Dieu toi thau hieu LAD Dieu toi thau hieu_Le Anh Dong Dinh dong Bich Hanh Do anh do em – TK Tuong Moses Cao Doi lay vui mung – Trading my sorrows Doi lay vui mung_Trading my sorrows Doi vang Don mua xuan moi – 2020 Don xuan voi Jesus Don xuan voi Jesus_daviddong Dong lua chin vang Dong lua chin vang Dong Mau Tinh Yeu Vinh Dien Dong Qua, Xuan Den – 2022 C Dong Qua, Xuan Den – 2022 Eb Dong song su song 2015 Duc Chua Troi – Dang la lung David Dong Duc Thanh Linh – Holy Spirit Francessca Duc Thanh Linh – Nguoi ban lon Duc Thanh Linh-Nguoi ban lon David Dong Duc tin tron ven_Joe Tram Duoc phuoc va duoc yeu_Joe Tram & Shalom Duy Duong len Go-tha nam ay – 2021 Cm Duong len Go-tha nam ay – 2021 Dm Duong len Go-tha nam ay – 2021 Em Duong Thap Tu Tho – Dr Phan Phuoc Lanh Duy chinh Ngai_MS Toan Elshadai_Joe Tram & Duy Gan BenChua VP_G Gan ben Chua cang hon – Draw me close Gan ben Chua cang hon Ganh thay Am Ganh thay Gm Ghet-se-ma-ne Gie-ho-va Di-re David Dong -Sinh Vo Giehova Nissi David Dong Gie-ho-va Nissi Sinh Vo – David Dong Gie-ho-va Rohi Dang chan dat Gie-ho-va Ropheca David Dong Gie-ho-va Samah – song ngu 2018 Gie-ho-va Samah Song ngu Dm Giehova Samah Giê-ho-va Shalom 1 Jesus Ngai la ta ca 2001 Giê-ho-va Shalom 2 câu 2017 Gie-ho-va Shalom 2 1998 Gie-ho-va Shama_David Dong Em Gie-xu Christ dac thang coi chet Le Ngoc Vinh Gie-xu Christ Danh tren khap the gian – Lord of all Gie-xu Chua toi yeu Chau Hoang Phuc Gie-xu Ngai la tat ca – David Dong Gie-xu song lai roi Moc Thieng Gie-xu that dang ton – Worthy You are worthy Gio Chua o ben_Now that you’re near_Vinh Phuc Gio con den Lord I come before You now Gio Thanh Linh Dong lua chin vang Giot nuoc mat cho nhung linh hon Giot nuoc mat cho nhung linh hon_Nguyen Thanh Tin Sydney Guong cua Cha AmGuong cua Cha Bm Hai tam nan de quan tri_Nguyen Hoang Hung Hallelujah cam ta Chua_Tran Anh Tuan Hallelujah Chorus – Chua La Vua Tin Lanh Hallelujah Jesus Hallelujah phuc hung Hallelujah Hallelujah_chorus English Hanh phuc ben nhau – 2018 Hanh phuc noi dau_Pham Quang Tung Happy new year – mung nam moi Happy new year_Linh Phuong Hat cho nguoi hau viec Chua – Bao Truong Hat cho nguoi toi yeu LAD Hat Hallelujah – Sing hallelujah Hat xuan_David Dong Hay danh trong com va nhay mua Hay den cung Chua – I come to you in Jesus’ Name Hay den cung Ta Vuon Nang Tuoi Hay den voi Gie-xu Truong Hong An Hay den xem Hay dua nuong noi Cuu Chua_daviddong Hay dua tay len cung ngoi khen Chua Hay kinh ton Chua – Let us adore Hay Ngam Nhung DoaHoa VP Hay Quay Ve [Bich Van] Hay song trong Danh Chua Hay To Ra Mau_Thai Trinh US Hay vo tay vui reo mung len Hay vung long David Dong Hay yeu thuong nhau LAD Hay-Quay-Ve Bich Van hay-vo-tay-reo-mung Hiep lai trong an dien_Don Moen Hiep Mot Prescott -AZ 2014 Hiep nhau trong tinh yeu Jesus – nhac Hang Quoc Hoan ca Chuc ton Chua – Celebrate,Jesus celebrate Hoc Nuong Dua Chua Hoi nhung ai co tam sau cay Dong lua chin vang Hoi nhung ai co tam sau cay Hoi tam linh hay hat Ly cay bong Hoi tiec David Dong Cm Hoi tiec David Dong Huong ve Chua – I will serve no foreign God huyen dieu dem thanh LAD Huyet Ngai Noi Thay Cho Toi Hy vong binh an chan ly lam giang Lyrics by David Dong Jehovah Nissi Bb bilingual Jehovah Nissi A bilingual Jehovah Nissi C bilingua Jesus Chieu sang – Shine Jesus shine Jesus chan Chua lai song Jesus chon toi Jesus Christ dac thang coi chet – Le Khac Dung sheet Jesus Chua binh an LAD Jesus Christ nang quyen – What a mighty God we serve Jesus cuu toi Vinh Phuc Jesus la ban that – what a friend we have in Jesus Jesus la trung tam Jesus at the center_Israel Houghton Jesus loi hat em em Jesus yeu Ngai hon ca moi dieu Niko Jesus ROCK Jingle bell Rock- Ngan tieng Chuong long Khap noi don chao xuan – 2020 David Dong Khat khao Than Chua Dong lua chin vang Khi biet Jesus Vuon Nang Tuoi Khi con ben Cha – Xuan 2021 Doan Tuyet Thu Khi Con Vua Khoc Chao Doi Piano Khi Cha doi moi LAD Khi Chua vao doi BoneyM 2 be Khi con nguyen cau – David Dong 2007 Khi Con Vua Khoc Chao Doi Khi Tinh Yeu Den Valetine 2022 Cm Khi Tinh Yeu Den Valetine 2022 Dm Tinh Yeu Chua Ban – 2021 Valentine khong giay phut thieu Ngai Khuc ca thien dang – Bui Trung Nhon Khuc Ca Mua Vong_Vinh Phuc Khuc hat mua dong Hoang Sieu Khuc tam ca LAD Khuc hat yeu Chua Dong lua chin vang Kia ai nhu Jesus – Stand up and give him the praise Ki niem ngay cuoi – Dr Phan Phuoc Lanh 2018 Kip buoc trong y Cha David Dong 1999 Kia Thien binh cung nhau troi hat Ky Niem Chua Giang Sinh_Vinh Phuc Ky niem dau yeu Valentine 2017 Lai ben Cha_give them all to Jesus Lai ben cha_give them all to Jesus_Minh Tri Lay Cha cong nghia – O righteous God Lay Chua Con Day Lien ket yeu thuong – David Dong 2017 Lien ket yeu thuong camp 2017 Loi Cau Xin Chan Thanh Loi Chua Moses Cao – Tran Khanh Tuong Loi Chua dac thang D Loi Chua dac thang C Loi chuc cho Me_daviddong 2013 Loi chuc cho nguoi yeu nhau no tag Loi chuc cho nguoi yeu nhau_David Dong 2014 Loi Chuc Lanh Cua Me – 2021 Loi Con Hua Nguyen_Thu Van Dang Loi da thanh nguoi Nghiem Van Hop Loi dinh uoc_ NS Bao Khuong 10 songs Loi nguyen cau cho lua doi LAD Long con ghi on Cha – Chau An Phuoc Long toi vui ve Long uoc mong Lua Duc Thanh Linh – All Honour Lua phuc hung A original Lua thieng chay len revised Lua thieng chay len Vuon Duy Luong nhon cua tam hon – Jesus lover of my soul Ly do cua mua giang sinh_ G major daviddong 2013 Ly do cua mua giang sinh_F major Mai Muon Doi – Forever Maranatha! Gie-xu tai lam nay mai Mary did you know-Vi sao Chua den Mary’s Boy Child – Con cua Mari la Chua tui Mary’s boy child Jesus Christ – Con cua Mary la Chua toi Me hien Quoc Thai Me hien Truong Ngoc Manh Me Hien_Ngoc Lien Me me Cao Huu Tri Me toi Ngan Ha Men yeu Gie-xu Moi dieu Cha da hua_G Moi Phut Co Chua_Quoc Thi Mon qua LAD Mong Den Noi Chua Ngu_To Where You Are Mot doi nguoi – Nguyen Duc Thinh Mua am ap nhat trong nam – MS Le Ngoc Vinh Mua Giang Sinh Da Ve – 2020 C Mua Giang Sinh Da Ve – 2020 D Mua xuan dang Chua Linh Phuong Mua xuan mua yeu thuong_David Dong Mua xuan tuoi dep – 2021 Mua Xuan Vinh Cuu Xe Truong Mung anh vui giang sinh Mung duyen lua doi David Dong 2000 Mung Duyen Lua Doi Nguyen Uoc 2014 Mung ngay Hien mau – 2018 Mung sinh nhat Gie-xu G Mung sinh nhat Jesus – 2 verses 1997 Mung sinh nhat Jesus David Dong Mung sinh nhat Jesus 1 verse Mung sinh nhat Jesus David Dong 1997 Mung vui ca hat – Roni, roni bat zion Mung Xuan Moi_ Le Ngoc Vinh Muon dan ca ngoi Danh Chua – Praise from every nation Muon nuoc se den_Ocean will part_David Dong_Hang Levi Muon nuoc se den_Oceans will part Muon nuoc se den_Oceans will part Nang Xuan Bb daviddong Nang Xuan C major David Dong Nay anh thay khong – Le Phuoc Thien Neu Chua la_Catholic song Neu Dan NgaiCau Xin Neu Dan Ta Cau Xin_Thu Van Dang Ngai la Vang da David Dong -Sinh Vo 2 Ngai la Vang da David Dong -Sinh Vo Ngai Chieu Sang Tren Toi Ngai la ai Ngai la cuu Chua toi Nguyen Duc Thinh Ngai la Dang chan dat – Like a Shepherd Ngai la Dang chan dat con Jesus Ngai la ta ca Ngai la Dang chang doi thay Jesus Ngai la ta ca Ngai la Dang chua lanh Jesus Ngai la ta ca Ngai la Dang la lung Jesus Ngai la ta ca Ngai la Dang la lung Ngai la Duc Chua troi o cung Jesus Ngai la ta ca Ngai la Duc Chua Troi toan nang Jesus Ngai la ta ca Ngai la Jehovah – He is Jehovah Ngai la Jehovah Dm – He is Jehovah Ngai la Jehovah Em – He is Jehovah Ngai la Jesus quyen binh trong tay Ngai Ngai yeu toi maiLAD Ngay cua Chua Ngay le Cha David Dong Ngay tinh nhan nong tham David Dong Ngay vui truoc Chua C major Ngay vui truoc Chua D major Ngay Xuan Ron Rang – 2022 C Ngay Xuan Ron Rang – 2022 A Ngay Xuan Ron Rang – 2022 F Nghia tinh me cha – David Dong 2015 Nghia Tinh Me Cha_Tuan_Linh_Australia Ngoi Hai giang sinh Bb Ngoi Hai giang sinh C David Dong Ngoi khen Chua den_David Dong 2013 Bb Major Ngoi khen Chua den_David Dong 2013 C Major Ngoi khen Vua, Dang phuc sinh – 2021 Am Ngoi khen Vua, Dang phuc sinh – 2021 Bm Ngoi khen Vua, Dang phuc sinh – 2021 Cm Ngu Di Con Thanh_Vinh Phuc Nguoi Ban Toi Yeu Men VP Nguoi Me Tin Kinh Chua – 2021 Nguoi Nu Tin Kinh_Melody Nguoi toi yeu mai mai wedding song Nguoi toi yeu mai mai Nguoi toi yeu mai mai_daviddong Nguon song trong tam Chau Hong Son Nguon su songLAD Nguon yeu thuong LAD Nguyen Chua Nam Tay Toi Nguyen doi toi Cao Huu Tri Nguyen ton vinh ngoi khen Nhac chuong giang sinh Nhac Chuong Ngan – Silver bells Nhan chen dau thuong – 2021 Bb Nhan chen dau thuong – 2021 G Nhieu hon nua_Moses Cao Nhin Chua Jesus turn our eyes on Jesus Nhin xem Chua hoai Vuon Nang Tuoi Nho me Cao Huu Tri Nho on hien mau Dm daviddong Nho on hien mau Em daviddong Nho On Nguoi Gieo Giong VP Nho ve Cha – Come back to Sorrento Nhu mot ngon duoc Bb – David Dong 2011 Nhu mot ngon duoc C – David Dong 2011 Nhu Mua Roi NheVP Niem Tin Chan Thanh Noel dau tien Noi doi Go-tha Chau Hoang Phuc Noi Long Muc Tu_Vinh PHuc Noi me nuoc trong Vuon Nang Tuoi Noi Thap Gia at the cross Nong 2011 – David Dong Nuoc lut On Chua Tuyet Voi _Viet On Ngai Our God – Chua chung con Phut suy tu Phut suy tu – Le Phuoc Thien Phuoc cho nhan loai Phuoc Cho Nguoi_Xmas_David Dong Phuoc Cho Nguoi_David Dong Phuoc an tuon tran Khanh Dang Phuoc Cho Nguoi 2010 Phuc hung LAD Quyet Dang – Nhac Han Quoc Quay got chan ve_Cm Quy Ben Cuu Chua _Melody Quay got chan ve_Am Quay got chan ve_ Gm Quang luoi ra keo vao Qua yeu thuong LAD Qua tang cua Chua Sang danh Chua – Cao Huu Tri Santa Claus is coming to town – Chi co Jesus Sao cu lo cho ngay mai Vuon Nang Tuoi Se mai tan duong Ngai_I will exalt You Sinh nhat Chua hom nay David Dong Sinh ra de duoc yeu -You’re born to be loved Song dep y Chua LAD Sống hy sinh và phục vụ MS David Dong 2019 Song trong an dien_David Dong 2011 Song voi Gie-xu – In Him we live Su mang – HT Han Quoc Su nhon tu Ngai con den doi doi – His love endures forever Su tiep tro toi den tu dau – Where does my help come from Suc moi_Klong Hagim Suy ton Chua Troi Thơ – Dr Phan Phuoc Lanh 2017 Ta Chet Thay Cho Con Ta mau gio tay len chuc ton – We come to bless Your Name Ta on Cha – Thank You Lord Ta on Cha dan ca daviddong Ta on Cha dan ca revised daviddong Ta on Vua Jesus – Give thanks to the lord Ta tim thay nhau_Samuel Pan Ta van cho …Vuon Nang Tuoi Tấm lòng yên lặng 1986 Tam Su Nguoi Mu HT-VP Tam Su Voi Chua Tam tinh ca LM Thanh Tam Tam tinh nguoi cau thay Dong lua chin vang Tam tinh nguoi hau viec Chua_daviddong Tan hien cho Chua – 2019 Tay tay vo deu – Your hands Tay trong tay Gm Cao Huu Tri Tay trong tay- Cm Cao Huu Tri Tham ta on Chua Than Nhat Tren Doi_VP_G Thánh Ca có hợp âm từ bài 001-200 Thanh Linh quyen nang – dan ca – daviddong 2015 Thanh Linh quyen nang_Tram Duy Thánh Nhi-MORE THAN A CHILD ThanhTamNhoOnChuaSATB than-linh-cua-Chua Thay Doi_p1 Thay Doi_p2 The gioi duoc lanh – MS David Dong 2020 Cm The prayer harmony part giong nu Them yeu thuong , them nang quyen – More love , More power Thi Thien 30 MS Kieu Tuan Hue Thi thien 100 David Dong Thi thiên 100 Jesus Ngai la ta ca Thi Thien 121 – Nhac Han Quoc Thi Thiên 121 Jenni – Stugartt Thi thien 133 – Behold how good Thi Thien100_Quoc Thi Thien Chua Ban Mot Bai Ca Thien Than Hoa Ca_Vinh Phuc Thuong kho LAD Tiec Thanh quyen nang Tieng Hat Phuc Sinh Luong Van Sam Tieng hat phuc sinh 2 Tieng hat thien binh Tieng yeu thuong Vuon Nang Tuoi Tim Nghia Cho Doi _Melody Tim Ve Chua Tin Hay Khong Tin – Nguyen Ly Tin Hay Khong Tin Nguyen Ly Tin Lanh cua Dang Christ – This is the gospel of Christ Tin lanh den cho nguoiLAD Tin lanh tron ven David Dong Tinh Cha menh mong_daviddong Tinh Cha nghia me Cao Huu Tri Tinh Cha_Ngoc Lien Tinh Chua Agape Dong lua chin vang Tinh Chua bat diet_daviddong Tinh Chua mai trong toi Korea Song Tinh Chua Tuyet Voi_Thai_Loc_Melbourne Tinh Chua yeu tran gian dan ca Tinh me Bao Khuong Tinh me dep nhat Truong DN Bao Tinh Ngai cho con – David Dong 2020 Tinh nhu giac mong Tinh than trong Christ LAD Tinh thuong cua me_daviddong Tinh Troi Voi Dat_p 1 Thien Ban Tinh Troi Voi Dat_p 2 Thien Ban Tinh yeu bao la -Xuan yeu thuong Hosanna Tinh yeu Chua ban – Valentine 2021 Tinh yeu Chua Cha – Nhac Han Quoc Tinh yeu Chua chua lanh LAD Tinh yeu Chua chua lanh_Le Anh Dong Tinh yeu Chua danh cho toi LAD Tinh yeu da den – Valentine 2021 Tinh yeu dem giang sinh David Dong 2016 Tinh yeu dieu ky_Chau Hoang Phuc Tinh yeu Jesus Tinh yeu me Tuong Minh Tinh yeu nhiem mau LAD Tinh yeu nong chay Vuon Nang Tuoi Tinh yeu Thien Chua Tinh Yeu Tu Thien Chua VP D Tinh Yeu Vo Bien_Quoc Thi TinhThuongLonLaoSATB TinhThuongLonLao TinhYeuNgaiVPD Toi Mo Cao Huu Tri & Tran Khanh Tuong Toi mong doi Ngai Toi Se Thua Chuyen Ngai Toi Toi Duoc Dong Dinh Roi Toi Vua Gap Chua Jesus Ton ngoi Chua phuc sinh Ton tho Dang Cuu An Lyrics by David Dong Ton tho Ngai – I bow Down Ton vinh Duc Chua troi Sinh Vo Trading my sorrows Trai mua dong Dong lua chin vang Trai mua dong Dong lua chin vang Tren ca moi dieu – Above all Tren Chon Doi Cao TC 586 Tri An Em Tri An FmT Tron ca tam long Tron doi dang hien Chau An Phuoc Tu coi long sau tham – Xin Than Linh den Tu coi long sau tham Nguyen Dinh Thon Tu Go-go-tha den dac thang – 2020 Tu than khoc den vui mung – Mourning into dancing Tu vuc sau Tuoi xuan dang Chua_Joe Tram Tuong Lai Sang Tuoi_Viet_English Tri An Em Tri An Fm Tron ca tam long Trong danh Chua Jesus – In Jesus’ name Tu coi long sau tham – Xin Than Linh den Tu coi long sau tham Nguyen Dinh Thon Tu than khoc den vui mung – Mourning into dancing Tu vuc sau Tuong Lai Sang Tuoi_Viet_English Tuoi xuan dang Chua_Joe Tram Tuoi Xuan Dang Chua – 2022 Mục sư David Dong Uoc nguyen dau nam D dur Uoc nguyen dau nam D dur_daviddong Uoc nguyen dau nam Uoc nguyen dau nam_daviddong Valentine Yeu thuong 2014 recorded Valentine Yeu thuong_David Dong 2014 Van Loi Chuc Xuan – 2022 A Van Loi Chuc Xuan – 2022 B Van Loi Chuc Xuan – 2022 Bb Van Loi Chuc Xuan – 2022 C Vay ai that long tin David Dong Ve ben Cha LAD Vi Ai Vi Ban Va Toi Vi Gie-xu hien vinh phuc sinh – 2021 F Vi Gie-xu hien vinh phuc sinh – 2021 G Vi Jesus qua yeu con David Dong Vi Jesus qua yeu con Vi Jesus song Vi sao Chua da giang sinh LAD Vi Sao_Quoc Thi Vong tay Cha me Truong Ngoc Manh Voi long biet on LAD Vong tay yeu thuong David Dong Vong tay yeu thuong 2 – David Dong 2018 Vui hat cho Chua – A happy song Vua oai nghi – Majesty VUI MUA XUAN_trungquannguyen Vui Xuan Trong Com 2016 Vung buoc di tren kho dau Vung tin hau viec Vung tin noi Chua Revised Australia 2010 Vung tin noi Chua – stand firm in Jesus David Dong Vuot mo phan toi tam David Dong Vung tin trong thu thach Vuot mo phan toi tam We believe – Con tin quyet Bb Newsboys Vuot Qua Moi Hoan CanhVP wOw Revised-Aug2008 Xin Cham Thau Tam Hon Con Xin giang sinh vao doi con David Dong Xin dang Gie-xu Xin lam moi con – Nhac Han Quoc Xin loi Chua Le Duc Hung Xin phan hung truoc khi Chua den David Dong2007 Xin Than Linh Chua den_Bich Van Xin Thanh Linh cam thuc toi Nguyen Thi Mac Xin Thanh Linh Chua den_Tran Anh Tuan Xuan Bat Diet_Le Ngoc Vinh Xuan Cam Ta_Linh Huynh Xuan den roi nguoi oi – 2021 Xuan dau tien David Dong Xuan dau tien harmony Xuan den mung vui David Dong 2010 Xuan den_2012_David Dong Xuan diem phuc Tran Van Trong Xuân Diễm Phúc Trần Văn Trọng Xuan hat ngoi mot bai ca moi 2016 Xuan nay phuoc thay – 2020 Xuan la xuan da ve David Dong 2020 Xuan mong cho_Nguyen Thanh Toan Xuan sang_2012_daviddong Xuan sang chuc – Qua cau gio bay Xuan Ta On Chau Hoang Phuc Xuan ve_2012 Xuan ve ta on Chua Xuan ve_2012_daviddong Xuan Yeu Thuong – David Dong Xuan vui xuan den Ly cay bong David Dong Xuan yeu thuong English Yeu Chua nong chay Yeu Chua yeu nguoi Dong lua chin vang Yeu Ha noi D Yeu Ha noi D David Dong Yeu la khi_Don Wyrtzen Yeu Ha noi Eb David Dong Yeu nhau la song cho Chua Yeu nhau song la cho Chua wedding song Yeu nhau song la cho Chua_daviddong 1993 Yeu Thuong Va Tha Thu yeu-nguoi-nhu-chua-yeu Nam Du Viêm nang lông là tình trạng viêm lông ở một hoặc nhiều nang lông ở bất kỳ vùng da nào trừ lòng bàn tay và bàn chân. Bệnh gặp ở bất kỳ lứa tuổi nào, nhất là thanh thiếu niên và người trẻ, nguyên nhân do nhiễm vi khuẩn hoặc nấm. Lúc đầu, nó có thể trông giống như những búi nhỏ màu đỏ hoặc mụn nhọt đầu trắng xung quanh nang lông - những túi nhỏ mà mỗi sợi tóc mọc ra. Sau đó, nhiễm trùng có thể lan rộng và biến thành vết loét, gây khó chịu. Tình trạng này không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nó có thể gây ngứa, đau và xấu hổ. Nhiễm trùng nặng có thể gây rụng tóc vĩnh viễn và sẹo. Nếu bệnh nhẹ, bệnh sẽ khỏi sau vài ngày với các biện pháp tự chăm sóc cơ bản. Đối với viêm nang lông nghiêm trọng hơn hoặc tái phát, người bệnh có thể cần gặp bác sĩ để dùng thuốc theo toa. Viêm nang lông do tắm bể nước nóng hot tub folliculitis là hình thái viêm nang lông gây ra bởi trực khuẩn mủ xanh Pseudomonas aeruginosa và có thể xảy ra sau khi tắm bể nước nóng hoặc bể nước xoáy. Nhiễm trùng nang lông thường xuất hiện 2 ngày sau khi ngâm bồn tắm nước nóng. Vậy viêm nang lông là gì và các triệu chứng, điều trị, phòng bệnh ra sao, sẽ có chi tiết ở bài viết bên dưới. Viêm nang lông thường xảy ra do vi khuẩn Staphylococcus aureus tụ cầu khuẩn. Viêm nang lông cũng có thể do virus, nấm và thậm chí là viêm từ lông mọc ngược. Mụn thịt dày nhất trên da đầu và chúng xảy ra ở mọi nơi trên cơ thể ngoại trừ lòng bàn tay, lòng bàn chân, môi và màng nhầy. Các dấu hiệu và triệu chứng viêm nang lông bao gồm Các cụm mụn nhỏ mụn đỏ hoặc mụn đầu trắng phát triển xung quanh nang lông Mụn nước đầy mủ vỡ ra Ngứa, rát da Đau Một vết sưng lớn hoặc khối Khi nào đi khám bác sĩ? Người bệnh nên đi khám bác sĩ nếu tình trạng bệnh lan rộng hoặc các dấu hiệu và triệu chứng không biến mất sau một vài ngày. Người bệnh có thể cần sử dụng thuốc thuốc kháng sinh hoặc thuốc chống nấm để giúp kiểm soát bệnh. Các loại viêm nang lông Hai loại viêm nang lông chính là viêm nang lông nông Superficial folliculitis và Viêm nang lông sâu Deep folliculitis. Loại viêm nang lông nông liên quan đến một phần của nang trứng và loại viêm nang lông sâu liên quan đến toàn bộ nang và thường nặng hơn. Các dạng viêm nang lông nông bao gồm Viêm nang lông do vi khuẩn. Loại phổ biến nhất với các vết sưng ngứa, trắng, có mủ. Nó xảy ra khi nang lông bị nhiễm vi khuẩn, thường là Staphylococcus aureus tụ cầu khuẩn. Vi khuẩn tụ cầu luôn tồn tại trên da, nhưng chúng thường chỉ gây ra vấn đề khi chúng xâm nhập vào cơ thể bạn thông qua vết cắt hoặc các vết thương khác. Viêm nang lông do tắm bể nước nóng hot tub folliculitis. Với loại này, người bệnh có thể bị nổi mẩn đỏ, tròn, ngứa từ một đến hai ngày sau khi tiếp xúc với vi khuẩn gây bệnh. Viêm nang lông bồn tắm nóng là do vi khuẩn pseudomonas, được tìm thấy ở nhiều nơi, bao gồm cả bồn nước nóng và bể nước nóng trong đó nồng độ clo và pH không được điều chỉnh tốt. Viêm nang lông do lông mọc ngược Razor bumps. Đây là một kích ứng da gây ra bởi lông mọc ngược. Nó chủ yếu ảnh hưởng đến những người đàn ông có mái tóc xoăn cạo quá gần và dễ thấy nhất ở vùng mặt và cổ. Những người cạo lông vùng kín có thể bị ngứa ở vùng háng, tình trạng này có thể để lại sẹo thâm, sẹo lồi. Viêm nang lông do nấm Pityrosporum. Loại này tạo ra mụn mủ mãn tính, đỏ, ngứa ở lưng và ngực và đôi khi trên cổ, vai, cánh tay trên và mặt. Các dạng viêm nang lông sâu bao gồm Viêm nang lông ở cằm Sycosis barbae. Loại này ảnh hưởng đến những người đàn ông cạo râu. Viêm nang lông gram âm. Loại này đôi khi phát triển nếu bạn đang điều trị bằng kháng sinh lâu dài cho mụn trứng cá. Nhọt và nhọt độc Carbuncles. Xảy ra khi nang lông trở nên nhiễm vi khuẩn tụ cầu khuẩn sâu. Thường xuất hiện bất ngờ như một vết sưng màu hồng hoặc đỏ gây đau đớn. Da xung quanh cũng có thể đỏ và sưng lên. Chỗ sưng lên sau đó lấp đầy mủ và phát triển lớn hơn và đau đớn hơn trước khi nó vỡ ra. Bóng nước nhỏ thường lành mà không để lại sẹo, nhưng một nhọt lớn có thể để lại một vết sẹo. Carbuncles gây ra nhiễm trùng sâu hơn và nặng hơn so với nhọt duy nhất. Kết quả là nó phát triển và lành chậm hơn và có khả năng để lại sẹo. Eosinophilic viêm nang lông. Thấy chủ yếu ở những người có HIV, loại viêm nang lông là đặc trưng của các sẹo định kỳ của viêm, vết loét đầy mủ, chủ yếu trên mặt và đôi khi trên lưng hoặc trên cánh tay. Các vết loét thường lây lan, có thể ngứa dữ dội và thường để lại vùng da tối hơn bình thường tăng sắc tố khi chúng lành. Nguyên nhân chính xác của viêm nang lông eosinophilic không được biết, mặc dù nó có thể bao gồm các loại nấm như nấm men cùng chịu trách nhiệm về viêm nang lông pityrosporum. Các biến chứng có thể có của viêm nang lông bao gồm Nhiễm trùng tái phát hoặc lan rộng Bệnh nhọt dưới da furunculosis Tổn thương da vĩnh viễn, như sẹo hoặc đốm đen Phá hủy nang lông và rụng tóc vĩnh viễn Hầu hết viêm nang lông không lây. Nhưng nếu dùng chung bồn tắm, khăn, quần áo hoặc dao cạo với người bị viêm nang lông có thể làm lây nhiễm tình trạng nhiễm trùng qua các vết xước da. Bất cứ ai cũng có thể bị viêm nang lông, nhưng một số yếu tố dễ mắc phải tình trạng này, bao gồm Mắc các bệnh làm giảm sức đề kháng với nhiễm trùng, chẳng hạn như bệnh tiểu đường, bệnh bạch cầu mãn tính và HIV/AIDS Bị mụn trứng cá hoặc viêm da Dùng một số loại thuốc, chẳng hạn như kem có chứa steroid hoặc phác đồ điều trị có thuốc kháng sinh lâu dài để trị mụn trứng cá Người đàn ông với mái tóc xoăn, người cạo râu Thường xuyên mặc quần áo giữ nhiệt và mồ hôi, như găng tay cao su hoặc giày cao cổ Ngâm mình trong bồn nước nóng không được duy trì tốt về nhiệt độ và chất lượng nước Gây tổn thương cho nang tóc bằng cách cạo, tẩy lông hoặc mặc quần áo chật Người bệnh có thể thực hiện các biện pháp ngăn ngừa viêm nang lông quay trở lại với những lời khuyên sau Tránh quần áo chật. Nó giúp giảm ma sát giữa da và quần áo. Làm khô găng tay cao su giữa các lần sử dụng. Nếu bạn đeo găng tay cao su thường xuyên, sau mỗi lần sử dụng, lộn từ trong ra ngoài, rửa sạch bằng xà phòng và lau khô. Tránh cạo râu, nếu có thể. Cạo râu cẩn thận. Nếu cạo râu, hãy áp dụng các thói quen như sau để giúp kiểm soát các triệu chứng bằng cách giảm sự ma sát của cạo râu và nguy cơ làm tổn thương da Hạn chế số lần cạo râu Rửa da bằng nước ấm và xà phòng kháng khuẩn trước khi cạo râu Sử dụng khăn lau hoặc miếng rửa mặt di chuyển theo hình tròn nhẹ nhàng trước khi cạo Sử dụng kem cạo râu trước khi cạo râu Cạo theo hướng mọc của lông Tránh cạo quá sát da bằng cách sử dụng dao cạo điện hoặc lưỡi dao được bảo vệ và không làm căng da Sử dụng dao cạo sắc bén và rửa nó bằng nước ấm sau mỗi lần sử dụng Thoa kem dưỡng ẩm sau khi cạo râu Tránh dùng chung dao cạo, khăn tắm và khăn mặt Xem xét kỹ lưỡng trước khi sử dụng các sản phẩm tẩy lông thuốc làm rụng lông hoặc các phương pháp tẩy lông khác. Mặc dù chúng cũng có thể gây kích ứng da. Chỉ sử dụng bồn nước nóng sạch và hồ nước nóng. Và nếu sở hữu bồn nước nóng hoặc một hồ nước nóng, hãy làm sạch nó thường xuyên và thêm clo theo khuyến cáo. Bác sĩ có khả năng chẩn đoán viêm nang lông bằng cách nhìn vào da của người bệnh và hỏi về triệu chứng hiện tại, tiền sử dụng bệnh tật khác. Bên cạnh đó, bác sĩ có thể sử dụng kỹ thuật để kiểm tra bằng kính hiển vi để soi da. Nếu các phương pháp điều trị ban đầu không khỏi, bác sĩ có thể sử dụng tăm bông để lấy mẫu da hoặc tóc bị nhiễm bệnh của người bệnh và gửi đến phòng xét nghiệm để giúp xác định nguyên nhân gây nhiễm trùng. Hiếm khi, sinh thiết da có thể được thực hiện để loại trừ các điều kiện khác. Phương pháp điều trị viêm nang lông phụ thuộc vào loại và mức độ nghiêm trọng của bệnh, biện pháp tự chăm sóc mà người bệnh đã sử dụng và nguyện vọng của người bệnh. Các lựa chọn bao gồm thuốc và các biện pháp can thiệp như tẩy lông bằng laser. Ngay cả khi điều trị khỏi thì nhiễm trùng vẫn có thể trở lại. Thuốc Kem hoặc thuốc để kiểm soát nhiễm trùng. Đối với nhiễm trùng nhẹ, bác sĩ có thể kê toa thuốc kháng sinh dạng kem bôi hoặc gel. Kháng sinh đường uống không được sử dụng thường xuyên cho viêm nang lông. Nhưng đối với nhiễm trùng nặng hoặc tái phát, bác sĩ có thể kê đơn cho trường hợp này. Kem, dầu gội hoặc thuốc để chống nhiễm nấm. Thuốc chống nấm là dành cho nhiễm trùng do nấm men chứ không phải vi khuẩn. Thuốc kháng sinh không hữu ích trong việc điều trị loại này. Kem hoặc thuốc để giảm viêm. Nếu bị viêm nang lông tăng bạch cầu ái toan nhẹ, bác sĩ có thể kê thêm kem steroid để giảm ngứa. Nếu người bệnh có nhiễm HIV/AIDS, có thể thấy sự cải thiện các triệu chứng viêm nang lông tăng bạch cầu ái toan sau khi điều trị bằng thuốc kháng vi-rút. Các can thiệp khác Tiểu phẫu. Nếu có nhọt hoặc nhọt độc lớn, bác sĩ có thể rạch một đường nhỏ để dẫn lưu mủ giúp làm giảm đau, tăng tốc độ phục hồi và giảm sẹo. Sau đó có thể che phủ bằng gạc vô trùng trong trường hợp mủ tiếp tục chảy ra. Triệt lông bằng laser. Nếu các phương pháp điều trị khác thất bại, triệt lông lâu dài bằng liệu pháp laser có thể làm sạch nhiễm trùng. Phương pháp này đắt tiền và thường cần một vài lần điều trị. Nó loại bỏ vĩnh viễn nang lông, do đó làm giảm mật độ của tóc trong khu vực được điều trị. Các tác dụng phụ khác có thể bao gồm da bị đổi màu, sẹo và phồng rộp. Xem thêm Tại sao lỗ chân lông càng ngày càng to? Vì sao con người có nhiều lông nách? Có nên nhổ lông nách? Lưu ý khi chăm sóc để làm se khít lỗ chân lông mặt Lông nách có chức năng gì? Lông mu có chức năng gì? Lông mày có chức năng gì? Lông mi có chức năng gì? Các dân tộc tỉnh Kon Tum 2-1-2019 CÁC DÂN TỘC TỈNH KON TUM Kon Tum là tỉnh miền núi, biên giới nằm ở Bắc Tây Nguyên với tổng diện tích tự nhiên là km2. Dân số toàn tỉnh khoảng người, trong đó DTTS chiếm hơn gần 55%. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 43 dân tộc anh em cùng sinh sống, trong đó có 7 dân tộc tại chỗ gồm Gia Rai, Ba Na, Xơ Đăng, Giẻ -Triêng, Brâu, Rơ Măm, Hre Hrê. Ngoài ra, còn có các dân tộc từ miền Bắc di cư vào như Tày, Nùng, Thái, Mường, Thổ, Sán Dìu, Sán Chay, HMông, Dao, Lào, Giáy... từ miền Trung có các dân tộc như Cơ Tu, Cor, Vân Kiều, Ra Glai ... Co Ho, Ê Đê, Tà Ôi ... từ miền Nam có 02 dân tộc là Hoa, Khơ Me. Toàn tỉnh có 09 huyện, 01 thành phố với 102 xã, phường thị trấn, trong đó có 52 xã khu vực III, 05 xã khu vực II, 35 xã khu vực I thuộc vùng đồng bào DTTS, có 13 xã biên giới; 03 huyện nghèo theo Nghị quyết 30a. Ban Dân tộc tỉnh Kon Tum giới thiệu khái quát một số nét về các dân tộc thiểu số có quá trình sinh sống lâu đời tại tỉnh Kon Tum 1. XƠ ĐĂNG Tên tự gọi Xơ Teng Hđang, Xđang, Xđeng, Tơ rá Xđrá, Hđrá, Mnâm, Ca Dong, Ha Lăng Xlang, Tà Trĩ Tà Trê, Châu. Tên gọi khác Hđang, Kmrâng, Con lan, Brila. Nhóm địa phương Xơ Teng, Tơ rá, Mnâm, Ca Dong, Ha Lăng, Tà Trĩ, Châu. Dân số Tổng toàn quốc người. Tại Kon Tum, người Xơ Đăng có người theo số liệu điều tra thực trạng kinh tế xã hội 53 dân tộc năm 2019. Ngôn ngữ Tiếng Xơ ăng thuộc ngôn ngữ Môn - Khơ Me ngữ hệ Nam Á, gần với tiếng Hrê, Ba Na, Gié Triêng. Giữa các nhóm có một số từ vựng khác nhau. Chữ viết dùng hệ chữ cái La-tinh, mới hình thành cách đây mấy chục năm. Lịch sử Người Xơ ăng thuộc số cư dân sinh tụ lâu đời ở Trường Sơn - Tây Nguyên và vùng lân cận thuộc miền núi của Quảng Nam, Quảng Ngãi. Hoạt động kinh tế Một bộ phận trồng lúa nước, điển hình là nhóm Mnâm làm ruộng theo lối sơ khai làm đất bằng cách lùa đàn trâu dẫm quần và dùng cuốc đẽo từ gỗ nay đã có cuốc lưỡi sắt... Còn lại, kinh tế rẫy đóng vai trò chủ đạo, với công cụ và cách thức canh tác tương tự như những tộc người khác trong khu vực. Chặt cây bằng rìu và dao quắm hay xà gạc, đốt bằng lửa; chọc lỗ để tra hạt giống thì dùng gậy đẽo nhọn hay gậy có lưỡi sắt; làm cỏ bằng loại cuốc con có cán lấy từ chạc cây và cái nạo có lưỡi bẻ cong về một bên; thu hoạch thì dùng tay tuốt lúa. Ngoài lúa, người Xơ ăng còn trồng kê, ngô, sắn, bầu, bí, thuốc lá, dưa, dứa, chuối, mía... Vùng người Ca Dong có trồng quế. Vật nuôi truyền thống là trâu, dê, lợn, chó, gà. Việc hái lượm, săn bắn, kiếm cá có ý nghĩa kinh tế không nhỏ. Nghề dệt vải có ở nhiều vùng. Nghề rèn phát triển ở nhóm Tơ rá, họ biết chế sắt từ quặng để rèn. Một số nơi người Xơ ăng đã biết đãi vàng sa khoáng. an lát phát triển, cung cấp nhiều vật dụng. Họ ưa thích trao đổi vật trực tiếp, nay đã dùng tiền. Ăn Người Xơ ăng ăn cơm tẻ, cơm nếp với muối ớt và các thức kiếm được từ rừng; khi cúng bái mới có thịt gia súc, gia cầm. Phổ biến là món canh nấu rau hoặc măng lẫn thịt hay cá, ốc và các món nướng. Họ uống nước lã nay nhiều người đã đun chín, rượu cần. ặc biệt rượu được chế từ loại kê chân vịt ngon hơn rượu làm từ gạo, sắn. Một số nơi người Xơ ăng có tập quán ăn trầu cau. Nam nữ đều hút thuốc lá; có nơi, đồng bào đưa thuốc lá nghiền thành bột vào miệng thay vì hút trong tẩu. Mặc Nam đóng khố, ở trần. Nữ mặc váy, áo. Trời lạnh dùng tấm vải choàng người. Trước kia, nhiều nơi người Xơ ăng phải dùng y phục bằng vỏ cây. Nay đàn ông thường mặc quần áo như người Việt, áo nữ cũng là áo cánh, sơ mi, váy bằng vải dệt công nghiệp. Vải cổ truyền Xơ ăng có nền màu trắng mộc của sợi hoặc màu đen, hoa văn ít và chủ yếu thường dùng các màu đen, trắng, đỏ. Ở Người Xơ ăng cư trú ở tỉnh Kon Tum và hai huyện Trà My, Phước Sơn tỉnh Quảng Nam, huyện Tây Sơn, tỉnh Quảng Ngãi; sống tập trung nhất ở vùng quần sơn Ngọc Linh. Họ ở nhà sàn, trước kia nhà dài, thường cả đại gia đình ở chung nay phổ biến hình thức tách hộ riêng. Nhà ở trong làng được bố trí theo tập quán từng vùng có nơi quây quần vây quanh nhà rông ở giữa, có nơi dựng lớp lớp ngang triền đất và không có nhà rông. Kỹ thuật làm nhà chủ yếu là sử dụng ngoàm và buộc dây, mỗi hàng cột chạy dọc nhà được liên kết thành một vì cột, mỗi ngôi nhà có một vì cột, mỗi ngôi nhà có hai vì cột. Phương tiện vận chuyển Gùi được dùng hàng ngày chuyên chở hầu như mọi thứ trên lưng, mỗi quai khoác vào một vai. Có các loại gùi khác nhau đan thưa, đan dày, có nắp, không nắp, có hoa văn, không có hoa văn... Nam giới còn có riêng gùi 3 ngăn gùi "cánh dơi" hoặc gùi gần giống hình con ốc sên. Gùi ở các nhóm Xơ ăng có sự khác biệt nhau nhất định về kiểu dáng, kỹ thuật đan. Quan hệ xã hội Từng làng có đời sống tự quản, đứng đầu là ông "già làng". Lãnh thổ của làng là sở hữu chung, trên đó mỗi người có quyền sở hữu ruộng đất để làm ăn. Tuy đã hình thành giàu - nghèo nhưng chưa có bóc lột một cách rõ rệt, xưa kia nô lệ mua về và người ở đợ không bị đối xử hà khắc. Quan hệ cộng đồng trong làng được đề cao. Cưới xin Phong tục ở các vùng không hoàn toàn giống nhau. Song, phổ biến là cư trú luân chuyển mỗi bên mấy năm, thường khi cha mẹ qua đời mới ở hẳn một chỗ. ám cưới có lễ thức cô dâu chú rể đưa đùi gà cho nhau ăn, đưa rượu cho nhau uống, cùng ăn một mâm cơm... để tượng trưng sự kết gắn hai người. Không có tính chất mua bán trong hôn nhân. Ma chay Cả làng chia buồn với tang chủ và giúp việc đám ma. Quan tài gỗ đẽo độc mộc. Những người chết bình thường được chôn trong bãi mộ chung của làng. Lệ tục cụ thể không hoàn toàn thống nhất giữa các nhóm. Không có lễ bỏ mả như người Ba Na, Gia Rai... Tục "chia của" cho người chết đồ mặc, tư trang, công cụ, đồ gia dụng... phổ biến. Thờ cúng Người Xơ ăng tin vào sức mạnh siêu nhiên, các "thần" hay "ma" được gọi là Kiak Kia hoặc "Ông", "Bà", chỉ một số nơi gọi là "Yàng". Các thần quan trọng như thần sấm sét, thần mặt trời, thần núi, thần lúa, thần nước... Thần nước hiện thân là thuồng luồng, hoặc con "lươn" khổng lồ, hoặc con lợn mũi trắng. Thần lúa có dạng bà già xấu xí, tốt bụng, thường biến thành cóc. Trong đời sống và canh tác rẫy có rất nhiều lễ thức cúng bái đối với các lực lượng siêu nhiên, tập trung vào mục đích cầu mùa, cầu an, tránh sự rủi ro cho cộng đồng và cá nhân. Lễ tết Quan trọng nhất là lễ cúng thần nước vào dịp sửa máng nước hàng năm, các lễ cúng vào dịp mở đầu năm làm ăn mới, mở đầu vụ trỉa lúa, khi lúa đến kỳ con gái, khi thu hoạch, các lễ cúng khi ốm đau, dựng nhà rông, làm nhà mới, khi con cái trưởng thành... Nhiều dịp sinh hoạt tôn giáo đồng thời có tính chất hội hè của cộng đồng làng, tiêu biểu là lễ trước ngày trỉa, lễ cúng thần nước, lễ có đâm trâu của làng cũng như gia đình. Tết dân tộc tổ chức trước sau tuỳ làng, nhưng thường trong tháng Giêng dương lịch, kéo dài 3-4 ngày. Lịch Cách tính lịch một năm có 10 tháng, gắn với một chu kỳ làm rẫy, sau đó là thời gian nghỉ sản xuất kéo dài cho đến khi bước vào vụ rẫy mới. Mỗi tháng 30 ngày. Trong ngày được chia ra các thời điểm với tên gọi cụ thể. Phân biệt ngày tốt, ngày xấu, ví dụ ngày cuối tháng nếu trồng ngô sẽ nhiều hạt, chặt tre nứa dùng sẽ không bị mọt... Văn nghệ Người Xơ ăng có nhiều loại nhạc cụ đàn, nhị, sáo dọc, ống vỗ kloongbút, trống, chiêng, cồng, tù và, ống gõ, giàn ống hoạt động nhờ sức nước.... Có loại dùng giải trí thông thường, có loại dùng trong lễ hội. Các loại nhạc cụ cụ thể và điệu tấu nhạc có sự khác nhau ít nhiều giữa các nhóm. Những điệu hát phổ biến là hát đối đáp của trai gái, hát của người lớn tuổi, hát ru. Trong một số dịp lễ hội, đồng bào trình diễn múa có điệu múa riêng cho nam, riêng cho nữ, cũng có điệu múa cả nam, nữ cùng tham gia. Truyện cổ Xơ ăng phong phú và đặc sắc. 2. GIA RAI Tên tự gọi Gia Rai. Tên gọi khác Giơ Ray, Chơ Ray. Nhóm địa phương Chor, Hđrung gồm cả Hbau, Chor, Aráp, Mthur, Tơbuân. Dân số Tổng toàn quốc người. Tại Kon Tum, người Gia Rai có người theo số liệu điều tra thực trạng kinh tế xã hội 53 dân tộc năm 2019. Ngôn ngữ Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ hệ Malayô Pôlynêixa ngữ hệ Nam ảo. Lịch sử Dân tộc Gia Rai là một trong những cư dân sớm sinh tụ ở vùng núi Tây Nguyên, lan sang một phần đất Campuchia. Trong xã hội Gia Rai xưa đã có Pơ tao ia vua nước và Pơ tao pui vua lửa chuyên cúng trời, đất, cầu mưa thuận gió hoà... Trước thế kỷ XI người Ê ê, Gia Rai được gọi chung một tên là Rang êy. Vào thế kỷ XV-XVI sử sách phong kiến Việt Nam ghi nhận danh hiệu Thủy Xá vua nước, Hoả Xá vua lửa. Chỉ có người đàn ông họ Siu mới được làm vua lửa, vua nước và con gái họ Rơ chom mới được quyền làm vợ hai vua. Có lẽ chữ Pơ tao đồng nghĩa với Mtao của người Chăm, Tạo của người Thái và Thao của Lào, đều chỉ người thủ lĩnh. Hoạt động sản xuất Kinh tế trồng trọt là cái gốc của hoạt động sản xuất. ất đai là đối tượng tác động lao động được phân chia thành hai loại - đất chưa canh tác có tên đê, trá, lon, vô chủ và đất canh tác gọi chung là Hma, phần sở hữu của mỗi gia đình. Hma gồm những mảnh đất trồng trọt theo cách nửa vườn, nửa rẫy; nương phát, đốt, cuốc xới đất và trọc lỗ tra hạt. Còn ruộng nước dùng cuốc xới ; sục bùn và đang chuyển sang cày, bừa dùng 2 bò kéo. Chăn nuôi gia đình có trâu, bò, ngựa, voi, lợn, gà, chó... Trong đó trâu là vật ngang giá trong việc trao đổi vật quý như chiêng, ché và hiến sinh trong lễ nghi tín ngưỡng. Nghề phụ gia đình có mộc, rèn và đan lát. Những người thợ thủ công đã làm ra những chiếc gùi dùng để đựng đồ mặc, trang sức, vận chuyển. Nghề dệt với khung dệt kiểu Inđônêdiêng khá thịnh hành tạo được tấm vải khổ rộng, hoa văn đẹp. Ăn Gạo tẻ là lương thực chính; lương thực phụ là ngô. Thức ăn có rau, muối, ớt, canh rau, lâu lâu mới có bữa thịt, cá. Bữa cơm hàng ngày có thể cả gia đình ngồi quanh nồi cơm, bát ớt... hoặc chia thành từng phần cho mỗi người. Bữa tiệc, lấy ché rượu cần làm trung tâm, quanh đó có các món ăn đựng trên bát, đĩa hoặc lá chuối để vừa ăn, vừa uống. Khi rượu ngà say có hát, nhảy múa, đánh chiêng. Trừ trẻ thơ, mọi người bất kể nam nữ đều hút thuốc lá. Mặc àn ông đóng khố vải trắng kẻ sọc nhiều màu toai, ngày lễ đóng khố vải chàm dài 4 m và rộng 0,30 m, có đường viền hoa văn và buông tua chỉ nhiều MÀU Ở HAI ẦU. Áo màu đen cộc tay, hở nách, đường viền hoa văn chỉ màu chạy dọc hai sườn mang đậm dấu vết kiểu pông-sô. Pơtao hoặc chủ làng mặc áo chàm che kín mông, tay dài, chui đầu, có một mảng sợi màu đỏ làm khuy và khuyết cài từ cổ đến ngực. Dưới dải cúc là miếng vải đỏ hình vuông khâu đáp vào để làm dấu hiệu là áo. àn bà mặc váy chàm dài 1,40 m x rộng 1 m, có đường viền hoa văn chạy quanh gấu. Phần cạp có tua chỉ trắng hoặc màu. Váy không khâu liền thành ống nên khi mặc chỉ cuốn vào thân để chỗ giáp hai đầu về phía trước. Họ mặc áo cánh ngắn bó sát thân, dài tay. Trên cánh tay áo có chiếc được thêu những đường vòng hoa văn chỉ màu. Nơi ở quanh năm nóng nực nên cả nam lẫn nữ ưa thích cởi trần. Ở Nhà sàn cho mỗi gia đình một vợ một chồng mẫu hệ. Kiến trúc có hai loại. Nhà sàn dài kiểu la-yun-pa, dài 13,5 m và rộng 3,5m là kích thước trung bình cho mỗi nhà. Nhà được phân thành hai phần bên mang và bên óc. Cửa bên óc chỉ quay về hướng Bắc và bên óc dành cho những người đàn bà - chủ gia đình mẫu hệ. Trong nhà có hai bếp. Nhà nhỏ kiểu Hđrung với kích thước rộng 3m x dài 9m. Chiều cao từ đất lên đòn nóc không quá 4,50m. Cửa chính thông ra sàn phơi chỉ quay về hướng Bắc. Hai bên cửa chính có hai cửa sổ. Trong nhà chỉ có một bếp. Phương tiện vận chuyển gùi có hai dây đeo qua vai là hình thức phổ biến. Ngoài ra có ngựa, voi để thồ và cưỡi. Voi còn dùng để kéo... Quan hệ xã hội Làng Plơi hoặc Bôn vừa là đơn vị cư trú vừa cấu kết thành tổ chức xã hội, có một hội đồng gồm những ông già chủ trì chung Phun pơ bút. Hội đồng chọn người đứng đầu làng Ơi pơ thun, Thap lơi hay Khoa plơi, có lệ làng gọi là Kđi. Xã hội Gia Rai truyền thống có hình thức cố kết vùng gọi là Tơ ring. Người đứng đầu Tơ ring là Khoa Tơ ring, giúp việc xét xử có Po phắt kđi và Thao kđi. Tơ ring là cộng đồng lãnh thổ, khi có chiến tranh trở thành liên minh quân sự. Dòng họ theo chế độ mẫu hệ nên phả hệ hoàn toàn tính về dòng mẹ. Khối cộng đồng máu mủ được tập hợp thành từng họ - Kơ nung hoặc gioai. Mỗi họ thường được phân chia nhiều ngành hoặc phân đôi, thành họ khác. Mỗi họ, mỗi ngành kiêng một tô tem riêng. Gia đình nhỏ mẫu hệ là nét nổi bật của người Gia Rai khác với trường hợp người Ê ê là đại gia đình mẫu hệ. Cưới xin Luật tục nghiêm cấm những người cùng ngành họ và dòng mẹ lấy nhau. Tuổi từ 18-19 nam nữ tự do lựa chọn người yêu, trong đó nữ chủ động lựa chọn lấy chồng. Phong tục giản đơn, không mang tính chất mua bán và do nhà gái chủ động. Bảo lưu tục chồng chết, vợ lấy em chồng và ngược lại vợ chết, chồng có thể lấy chị vợ. Khi đã thành vợ thành chồng thì đàn ông phải sang nhà vợ, không có trường hợp ngược lại. Sinh đẻ Bà mẹ được coi trọng. Khi mang thai họ không được làm việc nặng nhọc. Họ rất lo sợ đẻ khó và chết vì sinh nở. Khi sinh nở sản phụ phải kiêng khem nhiều thứ như không ăn cơm nấu mà chỉ dùng cơm lam, không ăn thịt mà chỉ ăn rau... Ma chay Người Gia Rai theo tục tất cả người cùng họ mẹ chôn chung một huyệt. Người đàn ông chết phải khiêng về chôn ở huyệt phía mẹ mình. Trong huyệt chung ấy, các quan tài được xếp kề sát bên nhau theo chiều ngang rồi chồng lên theo chiều dọc. Khi quan tài cao bằng miệng huyệt thì lấy ván kê bốn bề để chôn tiếp vài ba lớp nữa mới làm lễ "bỏ mả" Họa lui, Thi nga hay Bó thi - một nghi thức lớn trong quá trình tang lễ. Nhà mới Việc làm nhà mới bắt đầu bằng nghi thức bói tìm đất. Bà chủ đem 7 hạt gạo đặt trên đất rồi lấy cái bát úp lên để bói tìm sự linh ứng của thần đất. Sau 3 ngày, 3 đêm đi lật bát lên xem nếu hạt gạo còn nguyên là thuận. Ngược lại, mất hạt nào thì phải đi phải đi bói tìm chỗ khác. ặt hạt gạo để bói xong tổ chức ăn uống, hò reo, múa chiêng 3 ngày. Dựng nhà xong lại mở hội nhà mới 3 hôm nữa mới kết thúc. Thờ cúng Người Gia Rai theo vạn vật hữu linh. Thần linh Yang có nhiều loại, trong đó có ba loại nổi bật được nhắc đến trong lễ cúng hàng năm hay nhiều năm một lần Thần nhà Yang sang lực lượng bảo vệ nhà cửa được cúng trong nhà. Khi nhà mới dựng thì phải tiến hành nghi thức lễ đâm trâu và trồng cây gạo. Thần làng yang ala bôn và thần nước yang ia là lực lượng bảo vệ làng xóm và cuộc sống của mọi thành viên được cúng ở bến nước và chân núi. Thần vua Yang pó tao do vua lửa, vua nước, vua gió ptao agin tiến hành lễ cầu trời, mưa thuận, gió hoà và mùa màng tươi tốt. Ngoài ra, người Gia Rai còn tin khi chết các linh hồn biến thành ma. Có hiện tượng gán cho người có ma thuật làm hại gọi là ma lai. Lễ tết Xưa nam nữ đến tuổi thành niên có tục cưa răng hàm trên. Việc này do ông già Pô khoa tkơi thực hiện bằng cách lấy liềm cắt hoặc dùng một viên đá ráp chà xát vào hàm răng trên, ở ven suối. Cầm máu răng bằng lá thuốc Tkoi am. Nữ 1-2 tuổi xâu lỗ tai, sau đó lấy bấc cây căng dần tai ra để đến khi trưởng thành thì đeo hoa tai bằng ngà voi có đường kính đến 6 cm. Nam giới không căng tai mà chỉ đục lỗ để đeo khuyên. Lễ nghi lớn nhất là lễ bỏ mả, tạc tượng mồ, lễ lên nhà mới, có ăn, uống, hát, biểu diễn cồng chiêng. Lịch Tháng giêng được tính từ ngày có trận mưa đầu tiên tương đương với tháng 4 dương lịch. Tháng 12 lịch Gia Rai tháng 3 dương lịch gọi là Blanning, nghỉ ngơi lao động và làm các lễ nghi tôn giáo, tín ngưỡng. Học Người Gia Rai đã có bộ chữ theo mẫu tự La-tinh. Giống như tất cả các dân tộc khác, hiện nay học sinh đều học tiếng và chữ phổ thông. Văn nghệ Người Gia Rai có nhiều trường ca như ăm San, Xinh Nhã, ăm Di... thể hiện dưới hình thức hát thơ có đệm đàn Tưng nưng. Những điệu vũ dân gian Gia Rai có một số động tác mô phỏng những cuộc chiến tranh giữa các bộ tộc. àn Tơ rưng, Krông put, Tưng nưng ... rất được phổ biến. Chơi Thanh niên thích chơi kéo co trong ngày lễ. 3. BA NA Tên tự gọi Ba Na. Tên gọi khác Bơ Nâm, Roh, Kon Kđe, Ala Kông, Kpang Kông... Nhóm địa phương Rơ Ngao, Rơ Lơng hay Y Lăng, Tơ Lô, Gơ Lar Krem. Dân số Tổng toàn quốc người. Tại Kon Tum, người Ba Na có người theo số liệu điều tra thực trạng kinh tế xã hội 53 dân tộc năm 2019. Ngôn ngữ Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khơ Me ngữ hệ Nam Á. Lịch sử Dân tộc Ba Na là một trong những cư dân sinh tụ lâu đời ở Trường Sơn - Tây Nguyên đã kiến lập nên nền văn hoá độc đáo ở đây. Họ là tộc người có dân số đông nhất, chiếm vị trí rất quan trọng trong các lĩnh vực văn hoá, xã hội ở các cao nguyên miền Trung nước ta. Hoạt động sản xuất Người Ba Na canh tác lúa trên ruộng khô và rẫy. Cái cuốc là công cụ chủ yếu trong canh tác nông nghiệp ở tộc người này. Với ruộng khô thì việc thâm canh không bỏ hóa là đặc điểm khác với rẫy. Ruộng khô thường ở vùng ven sông suối. Từ đầu thế kỷ XX, việc làm ruộng nước bằng cày đã ngày càng phát triển ở nhiều nơi. Vườn chuyên canh và vườn đa canh cũng xuất hiện từ lâu. Công việc chăn nuôi và các nghề thủ công như đan, dệt, gốm, rèn còn chưa phát triển. Ở ịa bàn cư trú của người Ba Na trải rộng trên các tỉnh Gia Lai, Kon Tum và miền Tây của Bình ịnh, Phú Yên và Khánh Hoà. Họ cư trú trên nhà sàn, cửa ra vào mở về phía mái, trên hai đầu đốc đều có trang trí hình sừng, ở giữa làng được xây cất một ngôi nhà công cộng - nhà làng, nhà rông với hai mái vồng và cao vút. ó là nhà khách của làng, nơi diễn ra mọi sinh hoạt chung của cộng đồng làng như giáo dục thanh thiếu niên, tổ chức nghi lễ, hội làng, xử án... Phương tiện vận chuyển Chủ yếu là cái gùi cõng trên lưng, cho nam, nữ và cho mọi lứa tuổi. Gùi nhiều kích cỡ to nhỏ và nhiều chủng loại, đan mau và thưa nhưng đều theo một mô típ cổ truyền. Quan hệ xã hội Làng là đơn vị xã hội hoàn chỉnh và duy nhất. Tàn dư mẫu hệ vẫn thể hiện rõ trong quan hệ gia đình, tộc họ và trong hôn nhân. Sự tan rã của chế độ mẫu hệ ở đây đã nâng cao địa vị của nam giới nhưng phía mẹ vẫn gần gũi hơn. Sau hôn nhân còn phổ biến tập quán cư trú phía nhà vợ. Xã hội có người giàu, người nghèo và tôi tớ. Cưới xin Hôn nhân một vợ, một chồng là nguyên tắc cơ bản trong việc xây dựng gia đình. Hình thức luân cư sau lễ cưới rất phổ biến. Kết thúc các chu kỳ luân cư ở bên vợ rồi ở bên chồng thì đôi vợ chồng ra ở riêng tạo lập cơ ngơi của một gia đình mới, một tế bào mới của cộng đồng làng. Học Việc giáo dục truyền thống cho thanh thiếu niên được tổ chức thường xuyên tại nhà làng nhà rông do các già làng đảm nhiệm. ó là nơi dạy nghề, huấn luyện chiến đấu và học tập các truyền thống văn hoá của cộng đồng làng. Văn nghệ Dân ca rất phong phú nhưng phổ biến là điệu hmon và roi. Nhạc cụ rất đa dạng gồm cả bộ dây, bộ hơi và bộ gõ. Múa dân gian Ba Na trong đó có múa phục vụ nghi lễ và biểu diễn ở hội hè được nhiều người ưa chuộng. Trường ca, Truyện cổ của dân tộc Ba Na cũng là những tác phẩm dân gian cổ truyền độc đáo, có giá trị trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Chơi Phổ biến là các trò chơi đuổi bắt đru đra, cướp dây, hất đá, nhảy đập nhịp, thả diều, đá cầu, đi cà kheo, đánh quay, đánh vòng... 4. GIẺ - TRIÊNG Tên tự gọi Mỗi nhóm có tên tự gọi riêng như Giẻ, Triêng, Ve, Bnoong. Tên gọi khác Cà Tang, Giang Rẫy. Nhóm địa phương Gié Giẻ, Triêng T’riêng, Ve, Bnoong Mnoong. Nhóm Gié đông hơn cả. Dân số Tổng toàn quốc người. Tại Kon Tum, người Gié - Triêng có người theo số liệu điều tra thực trạng kinh tế xã hội 53 dân tộc năm 2019. Ngôn ngữ Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khơ Me ngữ hệ Nam Á, tương đối gần gũi với tiếng Xơ ăng, Ba Na. Giữa các nhóm tiếng nói có những sự khác nhau nhất định. Chữ viết hình thành trong thời kỳ trước năm 1975, cấu tạo bộ vần bằng chữ cái La-tinh. Lịch sử Người Gié-Triêng là cư dân gắn bó rất lâu đời ở vùng quanh quần sơn Ngọc Linh. Hoạt động sản xuất Họ làm rẫy là chính. Xưa trồng nhiều lúa nếp, nay lúa tẻ giữ vị trí chủ đạo, gồm nhiều giống khác nhau. Cách thức canh tác như ở các dân tộc miền núi khác trong vùng. Công cụ chủ yếu gồm rìu và dao quắm để phát, gậy đẽo nhọn đầu hoặc có mũi sắt để chọc lỗ khi gieo trỉa, cái cuốc con có cán là đoạn chạc cây để làm cỏ. Tất cả cây trồng đều ở rẫy, ngoài lúa còn có ngô, sắn, bo bo, kê, khoai lang, khoai môn, bầu bí, dưa, thuốc lá, bông, mía, chuối... Vật nuôi phổ biến là gà, lợn, chó, trâu, chỉ khi dùng vào việc cúng tế mới mổ thịt. Nguồn thức ăn kiếm được nhờ hái lượm, săn bắn và đánh bắt cá đóng vai trò quan trọng. Người Gié-Triêng có sở trường về đan lát, nghề dệt vải phát triển ở nhiều nơi, vùng ắc Pét có truyền thống đãi vàng sa khoáng và làm đồ gốm ở trình độ chưa biết dùng bàn xoay và chưa biết xây lò nung. Quan hệ hàng hoá trước kia dùng vật đổi vật, nay đã dùng tiền. Ăn Mỗi ngày người Gié-Triêng ăn 3 bữa sáng, trưa, tối. Họ ưa thích các món nướng đối với cá, thịt. Canh cũng là món thường có trong các bữa cơm. Tập quán ăn bốc tồn tại lâu đời nay việc dùng đũa, bát khá rộng rãi. ồ uống truyền thống là nước lã, rượu cần chế từ gạo, ngô, sắn, kê và rượu chế từ nước một loại cây họ dừa mọc hoang trên rừng. Nam nữ đều hút thuốc lá bằng tẩu. Ở Tại huyện ắc Glây tỉnh Kon Tum có nhóm Gié và Triêng, tỉnh Quảng Nam có nhóm Bnoong ở huyện Phước Sơn và Trà My, nhóm T’riêng và Ve ở huyện Giằng. Hình thức nhà sàn dài gồm nhiều "bếp" là lối kiến trúc truyền thống phổ biến, đặc biệt ở vùng người Gié và Bnoong có khi cả làng ở trong một vài ngôi nhà. Về sau, nhà trệt đã xuất hiện. ở nhiều nơi, trừ nhóm Bnoong, trong làng thường dựng nhà công cộng cao to và đẹp. Tập quán bố trí nhà tạo thành một vòng ôm quanh khoảng trống ở giữa là một nét văn hoá lâu đời của họ ở Giằng và một số nơi ở ắc Glây. Mặc Theo nếp cổ truyền, nam quấn khố, ở trần, trời lạnh thì choàng tấm vải cho ấm người; nữ mặc áo, quấn váy, có nơi dùng loại váy ống dài để che luôn cả thân trên, từ ngực trở xuống. Phụ nữ ưa đeo nhiều trang sức các loại vòng bạc, đồng, chuỗi cườm, đeo cổ, tay, chân, tai, phụ nữ các gia đình khá giả có cả hoa tai bằng nhà voi. Y phục theo kiểu người Việt hiện tại đã thâm nhập tận các làng xa xôi hẻo lánh. Phương tiện vận chuyển Người Gié-Triêng dùng gùi. Có những loại và cỡ gùi khác nhau gùi đan thưa, đan dày, gùi đeo theo người hàng ngày, gùi để đồ tại nhà, gùi có hoa văn nan nhuộm đen, gùi không dùng nan nhuộm, gùi cho riêng nam giới... Quan hệ xã hội Dân làng thuộc các họ khác nhau, từng họ có truyền thuyết về cội nguồn của mình, có tên gọi và có kiêng cữ riêng. Xưa kia, có những họ của nữ, có những họ của nam. Quan hệ cộng đồng trong làng thường xuyên và khá chặt chẽ. "Già làng" có uy tín cao nhờ hiểu biết, nhiều kinh nghiệm, cũng thường là người có cộng lập làng. Xã hội cổ truyền có nhiều biểu hiện về tàn dư thời mẫu hệ và bước chuyển tiếp từ chế độ mẫu hệ sang chế độ phụ hệ. Cưới xin Trai gái tự tìm bạn đời, cha mẹ thường chấp thuận nếu không vi phạm tập tục. Việc cưới xin trải qua nhiều bước, bao giờ cũng có lễ kết gắn cô dâu chú rể với nhau thông qua việc họ đưa cơm với gan gà cho nhau cùng ăn và uống chung bát rượu, hoặc có nơi họ trùm chung tấm chăn, và cô gái phải tự chuẩn bị 100 bó củi đẹp từ trước để đem đến nhà trai. Nhà trai thường tặng nhà gái đồ đan và nhận được của nhà gái những sản phẩm dệt. Trước kia, đôi vợ chồng cư trú luân phiên mỗi bên vài năm. Sinh đẻ Chồng phải làm lều ngoài rừng cho vợ đẻ. Sản phụ tự lo một mình trong sinh nở, sau 10 ngày mới được mang con về nhà. ứa bé được coi là thành viên của gia đình sau khi đã tiến hành một nghi lễ cúng cho nó gia nhập vào cộng đồng những người thân thuộc trong nhà. Ma chay Phong tục ở các nhóm không hoàn toàn giống nhau. Song nét chung là quan tài đẽo độc mộc, có nơi tạc hình đầu trâu trên đầu. Người chết được mai táng có tài liệu viết xưa kia hoả táng; nhà mồ dựng không cầu kỳ, có rào xung quanh. Những đồ vật đem ra mộ cho người chết nếu là chiêng, ché thì đều đập thủng hoặc vỡ. Trong quá khứ, người ta từng biết đến tục chôn chung những người chết cách nhau không lâu trong gia đình vào một quan tài. Suốt 10 ngày khi làng có người mới chết, trước khi tang gia cúng "nhắc nhở" cho hồn người chết ở yên bãi mộ, dân làng không vào rừng, không đi làm xa nhà. Nghi thức đoạn tuyệt với mộ người chết thường được tổ chức vào dịp đầu năm tại cạnh ngôi mộ. Thờ cúng Người ta quan niệm có nhiều "thần linh" và mọi vật, cũng như con vật, con người đều có siêu linh ẩn trú. Các vị thần nước, thần trời đồng nhất với sấm sét, thần mặt trời, thần đất, thần làng, thần làng, thần lúa, thần đá, thần cây đa... được người Gié-Triêng cầu cúng. Mỗi làng thường có vật "thiêng" như thứ bùa hộ mệnh, được cất dấu ở rừng và giữ bí mật với người ngoài. Dòng họ, gia đình cũng có vật "thiêng" để cầu mùa gắn với canh tác lúa. Ma người chết cũng được coi là một thế lực chi phối đối với cuộc sống. Liên quan đến thế giới siêu nhiên đó, có rất nhiều lễ thức tín ngưỡng theo tập tục. Lễ tết Mỗi khi cúng bái đều có hiến tế, mà máu con vật hiến tế là quan trọng nhất. Lễ trọng phải đâm trâu, và xa xưa có nơi phải cúng bằng máu người trong lễ thức đặc biệt liên quan đến thần lúa. Trong chu kỳ sản xuất hàng năm thường có lễ thức khi chọn đất rẫy, phát rẫy, gieo trỉa, khi hạn hay úng, khi mở đầu tuốt lúa, khi đưa lúa lên kho, khi được 100 gùi lúa trở lên và khi lấy thóc lần đầu về ăn. Gắn với chu kỳ đời người, có các lễ thức trong thời kỳ mang thai, trong và sau khi đẻ, khi đặt tên, khi bị đau ốm, khi cưa răng, trong việc cưới xin, khi chết đi. Tết dân tộc thường sớm hơn tết Nguyên đán, tổ chức theo làng. Lịch Người Gié-Triêng căn cứ vào chu kỳ mặt trăng để tính ngày. Theo đó, tên gọi mỗi ngày cụ thể trong tháng phần lớn đều được lặp lại, tuy một ngày ở nửa đầu và một ngày ở nửa cuối tháng. Mỗi năm 12 tháng. Từng tháng có những công việc trọng tâm nhất định. Văn nghệ Bộ nhạc cụ phong phú, quý giá và quan trọng nhất là cồng chiêng. Tuỳ nơi, người ta dùng 3 cồng với 7 hay 9 chiêng, hoặc 6 chiêng, hoặc 4 chiêng... Có khi cồng chiêng tấu cùng với trống, với ống nứa. Nguyên ống nứa cũng là loại nhạc cụ để thổi, vỗ, gõ. Các loại đàn sáo, khèn đều đơn giản, thông dụng trong đời sống âm nhạc. Người Gié-Triêng, cũng như các tộc khác, có những làn điệu dân ca cổ truyền và nhiều truyện cổ. 5. BRÂU Tên gọi khác Brao. Dân số Tổng toàn quốc 525 người. Tại Kon Tum, người BRâu có 497 người theo số liệu điều tra thực trạng kinh tế xã hội 53 dân tộc năm 2019. Ngôn ngữ Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khơ Me ngữ hệ Nam Á. Lịch sử Người Brâu chuyển cư vào Việt Nam cách đây khoảng 100 năm. Vùng Nam Lào và ông Bắc Campuchia là nơi sinh tụ của người Brâu. Hiện nay, đại bộ phận cộng đồng này vẫn quần cư trên lưu vực các dòng sông Xê Xan Xê Ca Máng và Nậm Khoong Mê Kông. Người Brâu có truyền thuyết Un cha đắc lếp lửa bốc nước dâng nói về nạn hồng thuỷ. Hoạt động sản xuất Nguồn sống chính là làm rẫy để trồng lúa nếp, lúa tẻ, ngô, sắn. Phương thức canh tác là phát, đốt rồi chọc lỗ tra hạt, thu hái bằng tay. Việc săn bắn, hái lượm còn chiếm vị trí quan trọng, đem lại thức ăn khá thường xuyên cho mọi gia đình. Trong làng người Brâu sinh sống có lò rèn để sửa chữa nông cụ. àn ông có khá nhiều người biết đan lát. ể có đồ mặc, người ta thường đem lâm thổ sản đổi lấy váy áo hoặc vải của các dân tộc láng giềng. Ăn Người Brâu chủ yếu ăn cơm nếp đốt trong ống nứa non cơm lam, thứ đến là cơm gạo tẻ nấu trong nồi đất nung. Ngô, sắn chỉ dùng để chăn nuôi gia súc, gia cầm. Thức ăn có muối ớt, rau quả, măng tươi, cá suối, chim thú săn bắn được. Thức uống có rượu cần. Trẻ, già, trai, gái đều thích hút thuốc lá sợi bằng điếu khan. Mặc àn ông xưa đóng khố, đàn bà quấn váy tấm. Mùa hè, nam nữ thường ở trần hoặc mặc áo cánh ngắn chui đầu. Mùa lạnh thường khoác thêm một tấm mền. Nữ giới có tục căng tai để đeo những khoanh nứa vàng hoặc khuyên bằng ngà voi. Nữ trang có vòng cổ, vòng tay bằng đồng, bạc hay nhôm. Nam nữ đến tuổi 15-16 đều theo tục cưa bằng 4 răng cửa hàm trên để chính thức hội nhập vào cộng đồng những người trưởng thành. Ở Người Brâu sống tại làng ắc Mế xã Bờ Y thuộc huyện Ngọc Hồi tỉnh Kon Tum. Họ cư trú trên những ngôi nhà sàn có mái dốc cao. Nền sàn được cấu tạo thành hai nấc cao thấp khác nhau để phân định chức năng sinh hoạt. Nhà chính đi sang nhà phụ qua một cầu sàn. Các ngôi nhà trong làng được bố trí quay đầu hồi, mở cửa chính hướng về phía trung tâm - nơi có ngôi nhà làng - nhà chung của cộng đồng. Như vậy làng có khuôn viên hình tròn, các ngôi nhà ở được sắp xếp như một cái nan hoa của bánh xe bò. Phương tiện vận chuyển Chủ yếu là cái gùi đan bằng tre nứa để cõng trên lưng. Quan hệ xã hội Xã hội Brâu đã phân hoá giàu nghèo ở giai đoạn ban đầu. Gia đình nhỏ phụ hệ đã được thiết lập, nam nữ bình quyền. Những tàn tích của chế độ gia đình mẫu hệ vẫn tồn tại khá đậm nét. Cưới xin Lễ cưới được tổ chức ở nhà gái song do nhà trai chi phí. Sau lễ kết hôn, tục ở rể được kéo dài khoảng 4 -5 năm và tiếp đó là thời kỳ luân cư của đôi trai gái. Ma chay Khi có người quá cố, tang chủ nổi chiêng trống để báo tang. Thi hài được liệm trong quan tài bằng thân cây khoét rỗng để ở nhà tang mới dựng gần nhà ở. Quan tài chôn nửa chìm nửa nổi là một đặc trưng trong tục lệ ma chay của người Brâu. Nhà mồ dựng trên mộ để chứa những tài sản được chia cho người chết. Số tài sản này đều đã bị huỷ một phần dưới hình thức bẻ gẫy, chọc thủng, làm sứt mẻ... Nhà mới Khi ngôi nhà được khánh thành, người ta làm lễ lên nhà khá long trọng và được cả làng cùng tham dự bữa tiệc sau lễ cúng các thần linh. Lễ tết Lễ ăn mừng cơm mới sau ngày thu hoạch là Tết. Ngày ăn tết tuỳ thuộc vào thời vụ và từng gia đình cụ thể, không quy định ngày nào thống nhất. Lịch Nông lịch tính theo tuần trăng và định ra tháng theo mùa vụ canh tác rẫy lúa của ông bà xưa. Học Ngôi nhà làng ở trung tâm đồng thời là trường học của thanh thiếu niên do các già làng đảm nhiệm. Trẻ được học nghề, học những truyền thống văn hoá của tộc người mình và rèn luyện tinh thần chiến đấu bảo vệ an ninh cho buôn làng, bảo vệ phong tục tập quán của ông bà xưa. Văn nghệ Dân ca có lời ca, truyện cổ về thần sáng tạo Pa Xây, huyền thoại Un cha đắp lếp, những bài ca đám cưới, hát ru. Nhạc cụ có đàn klông pút được gọi là táp đinh bổ, nhưng quan trọng hơn cả vẫn là những bộ chiêng đồng nổi tiếng với 3 loại có thang âm khác nhau là coong, mam và tha. Chơi người Brâu có các trò chơi vui giải trí như đánh cù, thả diều sáo, hay diều bươm bướm, bơi lội trên sông, cướp dây, bịt mắt đi tìm, đi cà kheo... 6. RƠ MĂM Dân số Tổng toàn quốc 639 người. Tại Kon Tum, người Rơ Măm có 577 người theo số liệu điều tra thực trạng kinh tế xã hội 53 dân tộc năm 2019. Ngôn ngữ tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khơ Me ngữ hệ Nam Á, chịu ảnh hưởng nhiều yếu tố ngôn ngữ của dân tộc Khơ Me và gần gũi với tiếng nói của một số nhóm trong dân tộc Xơ ăng. Người Rơ Măm hiện sử dụng thành thạo tiếng nói của nhiều dân tộc, trong đó có tiếng phổ thông. Lịch sử Những người già làng cho biết họ là cư dân đã sinh sống ở khu vực này từ xa xưa. ầu thế kỷ XX dân số của tộc này còn khá đông, phân bố trong 12 làng, ở lẫn với người Gia Lai. Hiện họ chỉ sống tập trung trong một làng. Hoạt động sản xuất Người Rơ Măm sống bằng nghề làm rẫy, trồng lúa nếp là chính, thêm một ít lúa tẻ, ngô và sắn. Họ sử dụng dao phát, rìu để đốn hạ cây, dùng lửa để đốt dọn rẫy, khi gieo trỉa dùng hai gậy chọc lỗ và một ống đựng hạt. ôi bàn tay vẫn là công cụ chính để tuốt lúa. Săn bắt và hái lượm còn giữ vai trò kinh tế quan trọng. Việc bắt cá dưới suối khá hiệu quả với đôi tay, rổ, đó và lá độc. Trong số những nghề phụ gia đình, nghề trồng bông, dệt vải được chú ý phát triển nhất. Vải họ dệt ra trước kia đủ cung cấp cho nhu cầu mặc của gia đình ngoài ra còn là hàng hoá trao đổi lấy dầu đốt, muối ăn và các công cụ lao động bằng sắt mà họ không làm ra được. Ăn Tập quán ăn bốc còn tồn tại khá phổ biến vào thời điểm hiện nay. Người dân thích cơm nếp đốt trong ống tre, nứa ăn với canh và muối ớt. Họ lấy nước từ các mạch ngầm, đựng trong những chiếc vỏ bầu khô để uống, không cần đun sôi. Những ngày lễ tết, hội hè cư dân uống rượu cần chế từ các loại gạo, sắn, bắp... Mặc Trong xã hội truyền thống, đàn ông Rơ Măm mặc khố, phía sau buông đến ống chân. Phụ nữ quấn váy và ở trần, một số mặc áo cộc tay. Váy và khố đều có màu trắng của vải mộc, không nhuộm. Phụ nữ ưa đeo hoa tai làm bằng ngà voi, nứa hoặc gỗ. Nam nữ thanh niên đều cắt 4 hoặc 6 chiếc răng cửa của hàm trên, khi bước vào tuổi trưởng thành. Ở Làng truyền thống của người Rơ Măm được dựng theo một trật tự cố định. Nhà ở là loại nhà sàn dài, cất kế tiếp, xung quanh ngôi nhà chung. Cửa chính của mọi ngôi nhà đều quay nhìn vào nhà rông và nhà ở của các gia đình là khu sân chơi. Quanh làng có hàng rào bảo vệ. Mỗi nóc nhà thường có nhiều bếp. Mỗi cặp vợ chồng ở trong một buồng có vách ngăn, với một bếp riêng. Gian chính giữa nhà là nơi tiếp khách... Tại làng Le, xã Mo Rai, huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum, hiện nay mỗi gia đình sống trong một ngôi nhà cao to, rộng, thoáng, vách gỗ, mái ngói, do Nhà nước xây dựng. Phương tiện vận chuyển Gùi là phương tiện vận chuyển chính của người Rơ Măm, sử dụng sức mạnh của đôi vai và lưng. Gùi được đan cải hoa văn bằng nan nhuộm đen. Có loại gùi dành riêng cho việc vận chuyển công cụ săn bắt, đi rừng, làm rẫy của đàn ông. Có loại gùi lại chỉ sử dụng để vận chuyển váy, áo, đồ trang sức phụ nữ đem theo khi đi dự lễ tết, hội hè... Quan hệ xã hội ứng đầu làng là một già làng, người cao tuổi nhất trong làng, do dân tín nhiệm bầu ra. Làng truyền thống là một công xã láng giềng. Mọi thành viên quan hệ với nhau dựa trên cơ sở bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi. Họ không chỉ quan hệ với nhau trong khuôn khổ làng mà còn quan hệ với làng khác, dân tộc khác qua việc trao đổi hàng hoá và trao đổi hôn nhân. Quan hệ xã hội ở đây còn lưu giữ khá đậm các tàn dư của thời kỳ mẫu hệ vào giai đoạn đang chuyển nhanh sang chế độ phụ quyền. Cưới xin Việc cưới xin của người Rơ Măm thường phải qua hai bước chính ăn hỏi và đám cưới. Lễ cưới được tổ chức đơn giản, chỉ là bữa ăn uống cộng cảm của dân làng để chứng kiến và chúc mừng bữa ăn chung đầu tiên của cô dâu, chú rể. Tính chất hôn nhân của họ đang ở giai đoạn tiến lên chế độ phụ hệ. Sau ngày cưới đôi vợ chồng trẻ sống bên nhà vợ 4-5 năm rồi về ở bên nhà chồng hoặc cư trú luân phiên cả hai bên. Việc ly dị rất ít xảy ra. Sinh đẻ Trước kia phụ nữ Rơ Măm sinh đẻ trong ngôi nhà nhỏ ở ngoài rừng. ứa trẻ ra đời được cắt rốn bằng nứa hoặc một loại lá cây sắc. Mỗi làng có một hay hai bà đỡ là những người phụ nữ đã tuổi, nhiều kinh nghiệm trong việc sinh nở. Phụ nữ phải kiêng một số thức ăn có nhiều mỡ, từ khi có thai cho đến lúc đứa trẻ tròn 3 năm tuổi. Gần đây, họ sinh con tại nhà. Ngày đó người lạ không được vào, nếu ai vi phạm sẽ bị giữ lại trong nhà đến hết thời gian kiêng cữ và đứa trẻ sẽ được đặt tên trùng với tên người khách lạ. Ma chay Người Rơ Măm thường dùng trống để báo tin trong nhà có người chết. Xác chết được đặt ở mặt trước ngôi nhà, đầu hướng vào trong, mặt nhìn nghiêng. Việc chôn cất sẽ được tiến hành vào một hai hôm sau. Các ngôi mộ xếp theo hàng lối sao cho mặt người chết không nhìn hướng vào làng. Một số ít ngôi mộ chôn chung, từ 2 đến 3 người, thường là những người thân trong gia đình. Trong lễ bỏ mả có hai người đeo mặt nạ một nam, một nữ đánh trống nhảy múa. Mặt nạ nam có hai sừng trên đầu, mặt nạ nữ có hai chiếc răng nanh. Kết thúc lễ bỏ mả, hai chiếc mặt nạ được treo lại trên nhà mồ... Thờ cúng Người Rơ Măm quan niệm "vạn vật hữu linh", cả linh hồn con người sau khi chết cũng là lực lượng siêu nhiên đầy quyền lực và bí ẩn. ó là những đối tượng mà họ thờ cúng để cầu mong một cuộc sống tốt đẹp hơn. Một trong những lực lượng siêu nhiên được người dân thờ cúng nhiều nhất là thần lúa. Họ cúng thần lúa vào ngày bắt đầu trỉa giống, khi lúa lên đòng, trước ngày tuốt lúa... để cầu mong một mùa rẫy bội thu. Lễ tết Trong tất cả những nghi lễ được tiến hành theo chu kỳ sản xuất hay chu kỳ đời người đều có hiến tế các con vật như gà, lợn hoặc trâu. Ngày lễ lớn nhất thường được tổ chức sau khi thu hoạch mùa rẫy. Các gia đình trong làng làm lễ mừng kế tiếp nhau, có thể mỗi ngày một gia đình hay 4-5 ngày một chủ hộ giết lợn, gà, thậm chí tổ chức đâm trâu mời bà con trong làng tới dự. Sau lễ mừng lúa mới là thời điểm diễn ra hàng loạt đám cưới của nam nữ thanh niên và lễ bỏ mả cho người đã chết. Văn nghệ Những làn điệu dân ca, những bài hát giao duyên của nam nữ thanh niên, những câu chuyện kể của người già với bộ nhạc cụ gồm chiêng, trống và các loại đàn, sáo... được làm ra từ nguồn tre, nứa trong rừng là yếu tố chính tạo dựng nên nền văn nghệ dân gian của cư dân nơi đây. 7. HRÊ Tên tự gọi Hrê, trước kia thường gắn với tên sông sở tại như "người Krê" - sông Krế ở Sơn Hà; "người Hrê" - sông Hrê ở Ba Tơ; "người nước inh" - sông inh ở An Lão Tên gọi khác Chăm Rê, Chom, Thượng Ba Tơ, Mọi Luỹ, Mọi Sơn Phòng, Mọi á Vách, Chăm Quảng Ngãi, Mọi Chòm, Rê, Màn Thạch Bích. Dân số Tổng toàn quốc người. Tại Kon Tum, người Hrê có người theo số liệu điều tra thực trạng kinh tế xã hội 53 dân tộc năm 2019. Ngôn ngữ Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khơ Me Ngữ hệ Nam Á. Từ thời kỳ trước năm 1975, chữ viết ra đời bằng cách dùng hệ thống kí tự La-tinh để phiên âm, được sử dụng rộng rãi, nhưng nay đã bị mai một. Lịch sử Người Hrê thuộc số cư dân sinh tụ rất lâu đời ở vùng Trường Sơn - Tây Nguyên. Hoạt động sản xuất Phần lớn người Hrê làm ruộng nước là chính, chỉ có một bộ phận sống chủ yếu nhờ rẫy. Lối canh tác rẫy phát - đốt - chọc trỉa, với bộ nông cụ đơn giản gồm rìu, dao quắm, gậy chọc lỗ, cái nạo cỏ, khi thu hoạch thì dùng tay tuốt lúa. Cách thức làm ruộng tương tự như ở người Việt vùng nam Trung bộ dùng cày, bừa có đôi trâu kéo, biết gieo mạ và cấy, dùng liềm và vằng để gặt... nhưng còn thấy dấu vết của tập quán trồng lúa rẫy. Từng gia đình thường nuôi trâu, lợn, chó, gà. Nghề thủ công chỉ có đan lát và dệt vải nhưng nay cũng không phát triển, nhất là nghề dệt chỉ còn ở vài nơi. Việc giao lưu hàng hoá thường theo hình thức trao đổi vật trực tiếp. Hái lượm, săn bắt và đánh cá cung cấp nguồn thức ăn quan trọng cho mỗi gia đình. Ăn Người Hrê thường ngày ăn cơm tẻ, ngày lễ tết có thêm cơm ăn chủ yếu là những thứ kiếm được và muối ớt, khi có cúng bái thì thịt con vật hiến sinh được dùng làm đồ nhắm và cải thiện bữa ăn đựng trong các vật làm bằng mo cau. ¡n bốc. Thức uống có nước lã, nước chè xanh, rượu cần nay rượu cất khá thông dụng. Tập quán hút thuốc lá và ăn trầu cau phổ biến. Ở Người Hrê sống chủ yếu ở miền tây tỉnh Quảng Ngãi các huyện Sơn Hà, Ba Tơ, Minh Long và tỉnh Bình ịnh huyện An Lão, một số ít ở tỉnh Kon Tum huyện Kon Plông. Nhà sàn có cửa ra vào ở mỗi đầu và một mặt bên, có 2 hàng cột tạo thành 2 vì cột, trên đỉnh đốc có hình cặp sừng thú, vách nghiêng phía trên ra ngoài. Mặt sàn thường hơi cao một chút về bên không đặt bếp đun, nhằm tạo thế nằm thoải mái chân thấp hơn đầu. Nhà ở trong làng đều dựng ngang triền đất dốc, tránh để đòn nóc chĩa hướng chắn ngang dòng chảy của sông suối. Ngày nay, hầu hết người Hrê mặc theo kiểu người Việt tuy nhiều phụ nữ còn dùng váy nhưng không phải loại vải sợi bông tự làm ra với những dải hoa văn ở hai đầu ống váy và khi mặc không tạo thành hai tầng như xưa. Mặc Theo nếp cũ, đàn ông đóng khố, chít khăn, khi dự lễ hội hoặc đi xa thì mặc áo; đàn bà có váy ống mặc kiểu hai tầng. Có áo, khăn trùm đầu. Những vòng đeo trang sức làm bằng đồng bạc, nhôm và chuỗi cườm; riêng nam giới không trang sức ở tai. Phương tiện vận chuyển Người Hrê quen dùng gùi sau lưng, mỗi quai gùi quàng giữ vào một vai chở thóc gạo thì dùng gùi đan dày, chở củi, sắn thì có gùi mắt thưa, đàn ông đi rừng hay đi trận có riêng loại gùi như chiếc túi hoặc gùi ba ngăn. Ngoài ra, người Hrê còn gánh lúa khi gặt và đội đồ vật trên đầu. Quan hệ xã hội Già làng có uy tín và ảnh hưởng lớn. Trước kia sự phân hoá xã hội đã khá sâu sắc, chế độ tôi tớ - đặc biệt là đi ở vì nợ - có phần khắc nghiệt hơn nhiều tộc Thượng khác, hiện tượng tranh chiếm và tập trung ruộng đất theo đó là sự xác lập quyền thế của một số cá nhân đã tương đối phát triển. Tuy vậy, quan hệ trong làng vẫn thể hiện tinh thần cộng đồng công xã. Cưới xin Cư trú phía chồng hay phía vợ là tuỳ thoả thuận giữa hai gia đình, phần đông sẽ dựng nhà ở riêng sau khi có con đầu lòng. ám cưới có nghi thức dâu và rể kết gắn với nhau thông qua việc trao bát rượu, miếng trầu cho nhau hay quàng chung một vòng dây sợi... Vợ goá có thể lấy tiếp em chồng, chồng có thể lấy cả em vợ. Con cô - con cậu, con gì - con già, con có chung mẹ hoặc cha đều không được lấy nhau. Sinh đẻ Việc sinh đẻ diễn ra bên cạnh bếp lửa trong nhà, có là đỡ hộ sinh, cắt rốn bằng dao, cái rau được gói trong mo cau rồi đem bỏ trong rừng hoặc chôn cạnh nhà. Sản phụ nghỉ ngơi Ma chay Quan tài độc mộc có dáng hao hao chiếc thuyền. Người chết được quàn tại nhà từ 1 đến 3 ngày rồi chôn trong bãi mộ của làng. Mộ đắp thành gò dài trên dựng nhà mồ có nóc mái làm như nhà ở. Tang gia "chia của" tựa hồ cho người chết đi ở riêng từ đồ ăn thức uống cho đến vật dụng trong nhà, từ trang phục, công cụ lao động... đều có ở mộ. Lễ tết Lễ hội có đâm trâu là lớn nhất, dù đó là lễ của làng hay một nhà cũng đông vui. Hàng năm, người Hrê ăn tết vào khoảng tháng 10, sau khi thu hoạch lúa, nay nhiều làng theo tết Nguyên đán. Ngày tết có cúng cho trâu và lợn, cầu sinh sôi, cúng mời tổ tiên và cúng sức khoẻ cho mọi người trong nhà; có bánh gói bằng gạo nếp, rượu, thịt... Dịp tết làng làm lễ cúng tập thể cầu mong mưa thuận, đủ nước. Lịch Cách tính tương tự âm lịch của người Việt. Trong tháng, phân biệt ngày tốt, ngày xấu và chọn ra những ngày nên làm việc này, không nên làm việc kia. Văn nghệ Nhạc cụ thường dùng là bộ chiêng ba chiếc, bộ cồng ba chiếc, trống, các loại đàn ống tre hoặc có vỏ bầu làm hợp âm, sáo, nhị, đàn môi, nữ giới chơi bộ ống vỗ hai chiếc. Dân ca phổ biến nhất là điệu Katê và Ka choi. Truyện cổ Hmon được lưu truyền như một vốn quý trong văn hoá dân tộc, gồm những đề tài khác nhau. Các mô típ hoa văn hình học dệt trên vải và thể hiện trên đồ đan cũng mang tính truyền thống lâu đời. Số liệu các dân tộc Ban Dân tộc tỉnh Kon Tum Số lượt xem68748 Bài viết liên quan Viêm âm đạo là viêm nhiễm trùng hoặc không nhiễm trùng của niêm mạc âm đạo, đôi khi có viêm âm hộ. Triệu chứng bao gồm ra khí hư, kích ứng, ngứa, và ban đỏ. Chẩn đoán bằng làm xét nghiệm dịch tiết âm đạo. Điều trị theo nguyên nhân và bất kỳ triệu chứng nghiêm trọng nào. Các nguyên nhân phổ biến nhất của viêm âm đạo thay đổi theo tuổi bệnh nhân. Viêm âm hộ và viêm âm hộ có một số nguyên nhân tương tự. Ở trẻ em, viêm âm đạo thường liên quan đến hệ vi khuẩn ở đường tiêu hóa viêm âm hộ âm đạo không đặc hiệu. Một yếu tố góp phần thường gặp ở các bé gái từ 2 đến 6 tuổi là vệ sinh vùng tầng sinh môn không đúng cách ví dụ, lau từ sau ra phía trước sau khi đi ngoài, không rửa tay sau khi đi ngoài, ngón tay, đặc biệt là gãi khi ngứa.Hóa chất tạo bọt trong bồn tắm hoặc xà phòng có thể gây thể lạ ví dụ khăn giấy có thể gây ra viêm âm đạo không đặc hiệu với biểu hiện khí hư lẫn máu. Đôi khi viêm âm hộ âm đạo ở trẻ em là do nhiễm một mầm bệnh cụ thể như Streptococci, Staphylococci, Candida sp; đôi khi, giun kim. Ở những phụ nữ này, viêm âm đạo thường do nhiễm trùng. Các loại phổ biến nhất làThông thường ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, Lactobacillus sp là thành phần chủ yếu của hệ vi sinh vật bình thường của âm đạo. Các vi khuẩn có lợi này giữ cho pH âm đạo trong phạm vi bình thường 3,8 đến 4,2, do đó ngăn ngừa sự phát triển quá mức của vi khuẩn gây bệnh. Ngoài ra, nồng độ cao estrogen giúp duy trì độ dày âm đạo, đẩy mạnh phòng ngừa tại chỗ. Các yếu tố có xu hướng tăng quá mức các mầm bệnh gây nhiễm khuẩn âm đạo có thể bao gồm pH âm đạo kiềm hoá do máu kinh nguyệt, tinh dịch, hoặc giảm lợi khuẩn lactobacilliVệ sinh kémThụt rửa thường xuyênViêm âm đạo có thể do các vật thể lạ ví dụ như nút vệ sinh bị quên. Viêm âm đạo đơn thuần, không nhiễm khuẩn, là không thường gặp. Ở phụ nữ sau mãn kinh, việc giảm đáng kể estrogen thường là nguyên nhân khiến thành âm đạo mỏng đi, tăng khả năng bị nhiễm trùng và viêm. Một số phương pháp điều trị ví dụ, phẫu thuật cắt buồng trứng, chiếu xạ vùng chậu, một số loại thuốc hóa chất cũng dẫn đến việc mất estrogen. Giảm estrogen dẫn đến viêm âm đạo đặc biệt là thể teo. Thay đổi nội tiết tố trong thời kỳ mãn kinh có thể dẫn đến độ pH âm đạo kiềm hơn, có thể dẫn đến sự phát triển quá mức của vi khuẩn gây bệnh âm sinh kém ví dụ ở những bệnh nhân không tự chủ hoặc nằm lâu có thể dẫn đến viêm âm hộ kinh niên do kích ứng hóa học từ nước tiểu hoặc phân hoặc do nhiễm trùng không đặc hiệu. Nhiễm trùng âm đạo do vi khuẩn, viêm âm đạo do nấm và viêm âm đạo do trichomonal thường không phổ biến ở phụ nữ sau mãn kinh nhưng có thể xảy ra ở những người có các yếu tố nguy cơ cao. Ở bất kỳ độ tuổi nào, các tình trạng dẫn đến nhiễm trùng âm đạo hoặc âm hộ bao gồm Đường thông giữa ruột và đường sinh dục, cho phép hệ vi sinh vật đường ruột gieo mầm bệnh vào hệ sinh dụcChiếu xạ vùng chậu hoặc các khối u, làm phá vỡ các mô và do đó làm ảnh hưởng đến các cơ chế tự bảo vệ bình thường của người bệnhViêm âm hộ không nhiễm trùng chiếm tới 30% trường hợp viêm âm hộ âm đạo. Nó có thể là hậu quả của phản ứng quá mẫn hoặc kích ứng đối với thuốc rửa vệ sinh hoặc nước hoa, băng vệ sinh, xà phòng giặt, thuốc tẩy, chất làm mềm vải, thuốc nhuộm vải, sợi tổng hợp, nước tắm, khăn vệ sinh, hoặc thỉnh thoảng, chất diệt tinh trùng, chất bôi trơn âm đạo hoặc kem, bao cao su latex, vòng hoặc màng tránh thai âm đạo. Triệu chứng và dấu hiệu của viêm âm đạo Khí hư âm đạo bình thường có màu trắng sữa hoặc nhày, không mùi, và không gây kích ứng; nó có thể dẫn đến tình trạng ẩm ướt âm đạo làm ẩm đồ hư do viêm âm đạo đi kèm với ngứa, ban đỏ, và đôi khi cảm giác bỏng, đau, hoặc chảy máu nhẹ. Ngứa có thể ảnh hưởng giấc ngủ. Tiểu khó hoặc đau khi quan hệ có thể xảy ra. Trong viêm teo âm đạo, khí hư rất ít, triệu chứng đau khi quan hệ đau thường gặp, và tổ chức âm đạo mỏng và khô. Mặc dù các triệu chứng thay đổi theo từng loại viêm âm đạo cá biệt, có nhiều triệu chứng chồng chéo lên nhau.Xem bảng Nguyên nhân thường gặp của viêm âm đạo. Các loại viêm âm đạo thông thường Viêm âm hộ có thể gây ra đỏ da, ngứa, và đôi khi đau và khí hư ra từ âm hộ. Đánh giá lâm sàngPH âm đạo, dung dịch muối và kali hydroxit KOHViêm âm đạo được chẩn đoán bằng cách sử dụng các tiêu chí lâm sàng và xét nghiệm tại phòng khám hoặc phòng thí nhất, các chất tiết âm đạo được thu bằng mỏ vịt với chất nước bôi trơn, và giấy pH được sử dụng để đo pH từ 4,0 đến 6,0 với khoảng 0,2. Sau đó, các chất tiết được đặt lên trên 2 lam kính bằng tăm bông ướt và được pha loãng với 0,9% NaCl trên một lam kính và với 10% K hydroxit ở lam kính kia xét nghiệm âm đạo KOH. Lam kinh pha loãng với KOH được kiểm tra mùi cá chết xét nghiệm whiff, gây ra bởi các chất amin được sinh ra trong viêm âm đạo do trichomonas hoặc viêm âm đạo do nhiễm khuẩn. Vùng nước ướt được kiểm tra bằng kính hiển vi càng sớm càng tốt để phát hiện trichomonads, có thể trở nên nhầy nhàng và khó nhận ra trong vòng vài phút sau khi chuẩn bị trượt. Potassium hydroxide hòa tan hầu hết các chất liệu tế bào ngoại trừ sợi nấm men, làm cho việc nhận dạng dễ dàng nguyên nhân khác của khí hư được loại trừ Dị vật Nếu trẻ em có khí hư, nghi ngờ có vật thể lạ trong âm đạo. Nếu trẻ bị viêm âm đạo do trichomonas, cần phải đánh giá khả năng bị lạm dụng tình dục. Nếu bị chảy dịch âm đạo không rõ nguyên nhân, viêm cổ tử cung, nên xem xét có thể là do bệnh nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục. Nếu phụ nữ bị viêm âm đạo do vi khuẩn hoặc viêm âm đạo do trichomonas và do đó có tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục, xét nghiệm cổ tử cung tìm Lậu cầu và vi khuẩn Chlamydia trachomatis, các nguyên nhân thông thường của PID lây truyền qua đường tình dục, được thực hiện. 1. Cartwright CP, Lembke BD, Ramachandran K, et al Development and validation of a semiquantitative, multitarget PCR assay for diagnosis of bacterial vaginosis. J Clin Microbiol 50 72321–2329, 2012. doi Epub 2012 Apr Schwebke JR, Gaydos CA, Nyirjesy P, et al Diagnostic performance of a molecular test versus clinician assessment of vaginitis. J Clin Microbiol 56 6e00252-18, 2018. doi In vào tháng 6 năm Gaydos CA, Beqaj S, Schwebke JR, et al Clinical validation of a test for the diagnosis of vaginitis. Obstet Gynecol 130 1181–189, 2017. doi Schwebke J, Merriweather A, Massingale S, et al Screening for Trichomonas vaginalis in a large high-risk population Prevalence among men and women determined by nucleic acid amplification testing. Sex Transm Dis 45 5e23-e24, 2018. doi Coleman JS, Gaydos CA Molecular diagnosis of bacterial vaginosis Cập nhật. J Clin Microbiol 56 9e00342–e00318, 2018. doi Print 2018 Sep. Các biện pháp vệ sinhĐiều trị triệu chứngĐiều trị nguyên nhânÂm hộ nên được giữ càng sạch càng tốt. Xà phòng và các chế phẩm tại chỗ không cần thiết ví dụ như thuốc xịt vệ sinh phụ nữ nên tránh sử dụng. Thỉnh thoảng sử dụng túi đá lạnh hoặc bồn tắm nước ấm có hoặc không có muối soda có thể làm giảm triệu chứng đau và các triệu chứng vừa hoặc nặng hoặc không đáp ứng với các biện pháp khác, có thể cần đến thuốc. Đối với ngứa do các nguyên nhân không nhiễm trùng, corticoid tại chỗ ví dụ, 1% hydrocortisone hai lần mỗi ngày khi cần thiết có thể được áp dụng cho âm hộ nhưng không phải trong âm đạo. Thuốc kháng histamin đường uống làm giảm ngứa và gây buồn ngủ, giúp bệnh nhân ngủ. Trẻ tiền dậy thì được chăm sóc vệ sinh tầng sinh môn tốt ví dụ, lau từ trước ra sau sau khi đi ngoài và bài tiết, rửa tay, tránh sờ vào tầng sinh môn. Nếu viêm âm hộ mạn tính do nằm nhiều hoặc không kiểm soát được, vệ sinh âm hộ tốt hơn có thể có ích. Các nguyên nhân của viêm âm đạo liên quan đến tuổi gồm viêm âm đạo không đặc hiệu thường liên quan đến vệ sinh và kích ứng với chất hóa học ở trẻ em; viêm âm đạo do vi khuẩn, viêm âm đạo do nấm và trichomonas ở phụ nữ độ tuổi sinh đẻ; và viêm teo âm đạo ở phụ nữ sau mãn đoán viêm âm đạo dựa chủ yếu vào các kết quả lâm sàng, đo pH âm đạo, và xét nghiệm pha loãng với nước muối và trị các nguyên nhân nhiễm khuẩn và các nguyên nhân cụ thể khác, điều trị triệu chứng và thảo luận cách cải thiện vệ sinh phù hợp với bệnh nhân.

di nang trong sinh thieu nu boi toan